:: دوره 20، شماره 5 - ( دو ماهنامه طب جنوب 1396 ) ::
جلد 20 شماره 5 صفحات 448-469 برگشت به فهرست نسخه ها
سنجش و ارزیابی خطر اکولوژیکی فلزات سنگین در رسوبات سطحی منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس
آرش حقشناس1، مسعود حاتمی‌منش2، محسن میرزائی* 3، میرمهرداد میرسنجری2، پریسا حسین خضری1
1- مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی، پژوهشکده میگوی کشور
2- گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران
3- گروه محیط زیست، پژوهشکده انگور و کشمش، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران ، mohsenmirzayi27@yahoo.com
چکیده:   (1239 مشاهده)
زمینه: امروزه یکی از مهم‌ترین مشکلات جهانی محیط زیست بخصوص در اکوسیستم‌های آبی، آلودگی ناشی از فلزات سنگین است. چرا که این عناصر به دلیل خصوصیاتی همچون ثبات شیمیایی، تجزیه‌پذیری ضعیف و داشتن قدرت تجمع زیستی در سطوح مختلف زنجیره غذایی موجب ایجاد صدمات و خطرات اکولوژیکی فراوانی برای موجودات زنده می‌گردند. لذا مطالعه حاضر به بررسی غلظت فلزات سنگین (جیوه، کادمیوم، سرب، کروم، مس، نیکل، روی و آهن) و ارزیابی خطر اکولوژیکی آنها در رسوبات ساحلی منطقه ویژه اقتصادی- پارس جنوبی می‌پردازد.
مواد و روش‌ها: جهت بررسی غلظت فلزات ۱۶ ایستگاه در طول سواحل منطقه مورد مطالعه انتخاب و در هر ایستگاه 3 نمونه برداشت شد. پس از آماده‌سازی و هضم نمونه‌ها، غلظت فلزات مذکور با استفاده از دستگاه پلاروگراف تعیین گردید.
یافته‌ها: نتایج نشان داد متوسط کل غلظت فلزات در رسوبات به ترتیب (جیوه> کادمیوم > سرب > کروم > نیکل > مس > روی >آهن) به میزان (۰۱۶/0±۰۳/۰ > ۰۷/0±۴۴۷/۰ >۴۷/0±۵۹/۸ > ۷۳/0±۸۹/۱۷ > ۸۴/0±۹۶/۱۸ > 7۷/۱±۵۸/۲۸ > ۰۳۵/۱2±۱۸/۴۵ > ۰۵/۲±۰۶۵/۵۶) میلی‌گرم بر کیلوگرم بوده است. به علاوه بررسی شاخص‌های محیط زیستی؛ شاخص زمین انباشتگی، شاخص بار آلودگی و فاکتور آلودگی، بیانگر وضعیت آلودگی پایین و تا حدودی متوسط در منطقه بود. همچنین بررسی خطر اکولوژیکی و خطر محیط زیستی فلزات سنگین نشان داد، به ترتیب خطر به صورت (جیوه> کروم > روی > نیکل > سرب > مس > کادمیوم) می‌باشد.
نتیجه‌گیری: براساس نتایج به دست آمده می‌توان بیان کرد وضعیت آلودگی در منطقه برای فلزات (جیوه، روی، کروم، سرب و نیکل) پایین و برای فلز کادمیوم و مس متوسط است. بالابودن غلظت فلزات کادمیوم در مقایسه با مقدار متناظر آنها در پوسته زمین، بـه همراه مقادیر بالای فاکتور آلودگی، آلودگی اصلاح شده برای فلزات کادمیوم و مس از تأثیر فعالیت‌های انسانی در آلودگی و انباشت این فلزات در رسوبات منطقه حکایت دارد. همچنین بر اساس محاسبه شاخص خطر اکولوژیکی فلزات می‌توان بیان کرد در بین عناصر اندازه‌گیری شده، رسوبات از نظر فلز کادمیوم در معرض خطر متوسط اکولوژیکی قرار دارد.
واژه‌های کلیدی: ارزیابی خطر اکولوژیکی، شاخص بار آلودگی، رسوبات، فاکتور آلودگی، فلزات سنگین
متن کامل [PDF 1524 kb]   (362 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: بهداشت عمومی
دریافت: ۱۳۹۶/۸/۲۲ | پذیرش: ۱۳۹۶/۸/۲۲ | انتشار: ۱۳۹۶/۸/۲۲
فهرست منابع
1. Maanan M, Saddik M, Maanan M, et al. Environmental and ecological risk assessment of heavy metals in sediments of Nador lagoon, Morocco. Ecol Indic 2015; 48: 616-26. [Google Scholar]
2. Yipel M, Yarsan E. A risk assessment of heavy metal concentrations in fish and an invertebrate from the Gulf of Antalya. Bull Environ Contam Toxicol 2014; 93(5): 542-8. [PubMed] [Google Scholar]
3. Mashal Kh, Salahat M, Al-Qinna M, et al. Spatial distribution of cadmium concentrations in street dust in an arid environment. Arabian J Geosciences 2015; 8(5): 3171-82. [Google Scholar]
4. Al-Taani AA, Batayneh AT, El-Radaideh N, et al. Spatial distribution and pollution assessment of trace metals in surface sediments of Ziqlab Reservoir, Jordan. Environ Monit Assesst 2015;187(2): 32. [PubMed] [Google Scholar]
5. Yang X, Duan J, Wang L, et al. Heavy metal pollution and health risk assessment in the Wei River in China. Environ Monit Assesst 2015; 187(3): 111. [PubMed] [Google Scholar]
6. Shang Z, Ren J, Tao L, et al. Assessment of heavy metals in surface sediments from Gansu section of Yellow River, China. Environ Monit Assesst 2015; 187(3): 79. [Google Scholar]
7. Gurumoorthi K, Venkatachalapathy R. Spatial and seasonal trend of trace metals and ecological risk assessment along Kanyakumari coastal sediments, southern India. Pollution 2016; 2(3): 269-87. [Google Scholar]
8. Nagajyoti PC, Lee KD, Sreekanth TV. Heavy metals, occurrence and toxicity for plants: a review. Environ Chem Lett 2010; 8(3): 199-216.
9. Zhang L, Liao Q, Shao S, et al. Heavy metal pollution, fractionation, and potential ecological risks in sediments from Lake Chaohu (Eastern China) and the surrounding rivers. Int J Environ Res Public Health 2015; 12(11):14115-31. [PubMed] [Google Scholar]
10. Veerasingam S, Venkatachalapathy R, Ramkumar T. Historical environmental pollution trend and ecological risk assessment of trace metals in marine sediments off Adyar estuary, Bay of Bengal, India. Environ Earth Sci 2014;71(9): 3963-75. [Google Scholar]
11. Alyazichi YM, Jones BG, McLean E. Source identification and assessment of sediment contamination of trace metals in Kogarah Bay, NSW, Australia. Environ Monit Assess 2015; 187(2): 20. [PubMed] [Google Scholar]
12. Arias Almeida JC, Ramírez JJ. Caracterización preliminar de los sedimentos de un embalse tropical: represa La Fe (El Retiro, Antioquia, Colombia). Limnetica 2009; 28(1): 065-78 [Google Scholar]
13. Yang X, Duan J, Wang L, et al. Heavy metal pollution and health risk assessment in the Wei River in China. Environ Monit Assess 2015; 187(3): 111. [PubMed] [Google Scholar]
14. Tack FM, Verloo MG. Chemical speciation and fractionation in soil and sediment heavy metal analysis: a review. Int J Environ Anal Chem 1995; 59(2-4): 225-38. [Google Scholar]
15. Altnda A, Yiiti S. Assessment of heavy metals concentrations in the food web of lake BeyehirTurkey. Chemosphere 2005; 60(4): 522-56. [PubMed] [Google Scholar]
16. Venkatramanan S, Ramkumar T, Anithamary I, Jonathan MP. Speciation of selected heavy metals geochemistry in surface sediments from Tirumalairajan river estuary, east coast of India. Environmental monitoring and assessment. 2013;185(8): 6563-78 [PubMed] [Google Scholar]
17. Hossein NA, Tavassoly A, Rezaei M, editors. Evaluation of heavy metals in the sediments of the Persian Gulf, Case Study: Port Saheid Rajai. The 7th National Conference & Exhibition on Environmental Engineering
18. Abdollahi SZ, Raoufi Z, Faghiri I, et al. Contamination levels and spatial distributions of heavy metals and PAHs in surface sediment of Imam Khomeini Port, Persian Gulf, Iran. Mar Pollut Bull 2013; 71(1): 336-345. [PubMed] [Google Scholar]
19. Darvishnia Z, Riahi Bakhtiari A, Kamrani E, et al. Bioaccumulation of Heavy Metals (Pb, Fe & Zn) in the Tissues of Skeletal Coral family, Faviidae and Surrounding Sediments in the South of Qeshm Island-The Persian Gulf. Journal of Aquatic Ecology. 2015; 5(1):77-87. (Persian) [Google Scholar]
20. Yap CK, Ismail A, Tan S, et al. Correlations between speciation of Cd, Cu, Pb and Zn in sediment and their concentrations in total soft tissue of green-lipped mussel Perna viridis from the west coast of Peninsular Malaysia. Environ Int 2002; 28(1-2): 117-26. [PubMed] [Google Scholar]
21. Muller G. Index of Geoaccumulation in sediments of the Rhine River. Geo J 1969; 2(3): 108-18. [Google Scholar]
22. Rahman SH, Khanam D, Adyel TM, et al. Assessment of heavy metal contamination of agricultural soil around Dhaka Export Processing Zone (DEPZ), Bangladesh: implication of seasonal variation and indices. Appl Sci 2012; 2(3): 584-601. [Google Scholar]
23. Hakanson L. An ecological risk index for aquatic pollution control, a sedimentological approach. Water Res 1980;14(8): 975-1001 [Google Scholar]
24. Abrahim GM. Holocene sediments of Tamaki Estuary: Characterisation and impact of recent human activity on an urban estuary in Auckland, New Zealand [dissertation]. Auckland: University of Auckland, 2005 [Google Scholar]
25. Yi Y, Yang Z, Zhang S. Ecological risk assessme nt of heavy metals in sediment and human health risk assessment of heavy metals in fishes in the middle and lower reaches of the Yangtze River basin. Environ Pollut 2011; 159(10): 2575-85. [Google Scholar]
26. Wang J, Liu W, Yang R, et al. Assessment of the potential ecological risk of heavy metals in reclaimed soils at an opencast coal mine. Disaster Adv 2013; 6(S3): 366-77. [Google Scholar]
27. Jain CK, Sharma MK. Distribution of trace metals in the Hindon River system, India. Journal of hydrology. 2001 Nov 15; 253(1):81-90. [Google Scholar]
28. Alsagh A, Barmaki M. Determination of Pollution Caused by Heavy Metals Cu, Zn, Ni and Pb in the Persian Gulf Coastal Sediments. J Environ Sci Technol 2013; 15(2): 1-11. (Persian) [Google Scholar]
29. Zhou F, Guo H, Hao Z. Spatial distribution of heavy metals in hong kongs marine sediments and their human impacts: a GIS based chemometric approach. Mar Pollut Bull 2007; 54(9): 1372-84. [Google Scholar]
30. Duzzin B, Pavoni B, Donazzolo R. Macroinvertebrate Communities and sediments as pollution indicators for heavy metals in the river Adige (Italy). Water Res 1995; 22(11): 1353-63. [Google Scholar]


XML   English Abstract   Print



دوره 20، شماره 5 - ( دو ماهنامه طب جنوب 1396 ) برگشت به فهرست نسخه ها