Iranian South Medical Journal

fa مطالعۀ قوم‌ پزشکی آل‌زدگی The Study of Alzadegi عمومى General پژوهشي Original <div style="text-align: justify;">زمینه: یکی از آسیب‌هایی که مادر و نوزاد را همیشه تهدید می‌کرد، موجودی افسانه‌ای به نام «آل» بود. آل همیشه باعث ترس زنان زائو بود. هنوز هم در بسیاری از مناطق ایران این ترس وجود دارد که آل با بردن جگر زائو یا عوض کردن نوزاد یا انجام کار‌های دیگر آسیب‌هایی به آن دو برساند. هدف از این پژوهش شناخت آل و آل‌زدگی و بررسی راه‌های گوناگون مقابله با آن در مناطق مختلف ایران است. مواد و روش‌ها: داده‌های تحقیق حاضر نتیجۀ پژوهش‌های انسان‌شناختی و مبتنی بر کار میدانی (تکنیک مصاحبۀ عمیق و مشاهده) و اسنادی و کتابخانه‌ای است؛ برای گردآوری این داده‌ها از همۀ روش‌های تحقیق میدانی، اسنادی و کتابخانه‌ای بهره گرفته شده است. مصاحبه با سالخوردگان و معمران در نواحی مختلف و متعدد به‌عنوان افراد آگاه بومی یکی از این روش‌ها بوده است. یافته‌ها: مقابله با آسیب آل از نخستین لحظات زایمان آغاز می‌شده است. همانگونه که سخت‌زایی را یکی از جلوه‌های آسیب احتمالی آل می‌دانستند، شگردهایی برای پنهان کردن جفت و روش‌هایی برای پیش‌گیری از حضور آل در فرهنگ بیشتر نواحی ایران مشاهده می‌شود. تلاش برای تنها نماندن زائو در نخستین روزهای پس از زایمان با توصیه‌های امروزی شناخت و درمان افسردگی پس از زایمان تناسب دارد. در فرهنگ اغلب نواحی ایران آل را در انواع و جنس‌های مختلفی شناسایی کرده‌اند و برای دفع او علاوه بر استفاده از موادی چون باروت و پیاز و غیره، نگهداری از ابزار و لوازم فلزی (و بیشتر آهنی) مانند سیخ، سوزن (یا جوال‌دوز)، نعل اسب، خنجر، چاقو یا حتی شمشیر در لباس یا پیرامون زائو توصیه شده است. «حصارکشی»، خط‌کشیدن دور زائو و نوزاد و بهره بردن از فنون شفابخشی چون خواندن بخش‌هایی از قرآن به عنوان شایع‌ترین روش‌های مبارزه با آل به دست آمد. نتیجه‌گیری: در تمامی فرهنگ‌ها آل موجودی افسانه‌ای است که باعث آسیب زدن به زائو و نوزاد می‌شود. باور به این افسانه هنوز در بعضی از مناطق وجود دارد و سبب شکل‌گیری بخش مهمی از آداب و رسوم مرتبط به تولد انسان است. مردم برای علاج آل‌زدگی اقداماتی را انجام می‌دهند که رابطۀ تنگاتنگی با باورهای عامیانۀ آن‌ها و نحوۀ برخوردشان با طبیعت و خطرات مورد مواجهه با آن را دارد؛ اما آنچه مشخص است اینکه می‌توان با شناخت آل و علاج آل‌زدگی در مناطق مختلف به ویژگی‌های مشترک و متفاوت فرهنگی در مورد مواجهه با آسیب‌هایی که زندگی انسان را تهدید می‌کند، دست یافت.</div> <div style="text-align: justify;">Background: One of the dangers that threatened mother and baby was a mythical creature called Al. Al has always been a panic for parturient women, and in many parts of Iran, there is still a fear that Al by stealing puerpera’s liver or changing the baby or doing other things can somehow harm both of them. The purpose of this research is to identify Al and alzadegi and study the different ways of coping with it in different regions of Iran. Materials and Methods: The data of the present research is the result of anthropological researches based on fieldwork (in-depth interview and observation technique) and documentary based and library research methods. To collect these data, all of the field study, documentary based and library research methods have been used. Interviews with the elderly in different and numerous regions as native informed individuals have been one of these methods. Results: Al-assault treatment was being started from the very first moments of childbirth. As dystocia considered one of the possible effects of Al's damage, there are ways to hide the placenta and methods to prevent Al presence in the culture of most regions of Iran. The effort to prevent puerpera from staying alone in the early days after childbirth is consistent with the current recommendations for the recognition and treatment of postpartum depression. In culture of most regions of Iran, Al has been identified in different types and genus (kinds). For the disposal of Al, in addition to the use of materials such as gunpowder and onions, keeping metal tools (preferably iron) such as skewer, Needle (or bodkin), horseshoe, dagger, knife or even a sword in puerpera dress or near her is advised. "Fencing", drawing a line around the puerpera and the baby and benefiting from healing techniques, such as reading parts of the Qur'an were found as the most common methods of fighting with Al. Conclusion: In all cultures, Al is a legendary creature that damages puerpera and the baby. Folks still believe in this folktale in some regions, and it contributes to the formation of an important part of customs associated with human birth. People do things to treat alzadegi, which is closely related to their beliefs and the way they deal with nature and the dangers they confront; but obviously, by recognizing and treating alzadegi in different regions, common and different cultural characteristics in dealing with the harms that threatens human life can be achieved.  </div> آل, آل‌زدگی, تولد, زنان زائو, قوم‌پزشکی Al, alzadegi, birth, puerperae, Folk medicine 0 0 http://ismj.bpums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-84&slc_lang=fa&sid=1 Mino Salimi مینو سلیمی salimiminoo@yahoo.com 5700319475328460011078 5700319475328460011078 Yes Institute of Anthropology, Cultural Heritage and Tourism Research Institute, Tehran, Iran پژوهشکده مردم‌شناسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران