Iranian South Medical Journal

fa مردم‌شناسی درمان و پزشکی سنتی در روستای کمرچۀ عُلیای تربت‌جام Folk Medicine and Traditional Medicine in Kamercheh Oliya Village in Torbatejaam عمومى General پژوهشي Original <div style="text-align: justify;">زمینه: روستای کمرچۀ عُلیا در جلگۀ موسی‌آباد، از بخش مرکزی شهرستان تربت‌جام واقع در استان خراسان رضوی، قرار دارد. طی سالیان متعدد بسیاری از جمعیت این روستا برای اشتغال به مرکز شهرستان یا مشهد مهاجرت کرده‌اند و این روستا اکنون حدود صد نفر جمعیت دارد. کمرچۀ عُلیا به دلیل دورافتادگی از مرکز شهرستان و دوری از دسترس همگان، بسیاری از سنت‌ها، آیین‌ها و رسوم گذشته خود را حفظ کرده است. هدف از این پژوهش مطالعۀ مردم‌شناسی پزشکی سنتی و شناخت روش‌های درمانی نزد مردم این روستا است. مواد و روش‌ها: داده‌های تحقیق حاضر نتیجۀ پژوهش‌های انسان‌شناختی و مبتنی بر کار میدانی (تکنیک مصاحبۀ عمیق و مشاهده) و اسنادی و کتابخانه‌ای است؛ برای گردآوری این داده‌ها از همۀ روش‌های تحقیق میدانی، اسنادی و کتابخانه‌ای بهره گرفته شده است. مصاحبه با سالخوردگان مقیم روستا به‌عنوان افراد آگاه بومی یکی از این روش‌ها بوده است. یافته‌ها: به طور کلی در کنار استفاده از گونه‌های دارویی با منشأ حیوانی مانند دوددرمانی با «قُشّاد ماچه الاغ»، «ورآورد» (یا همان نخستین سرگین خر)، روش دیگری از دود درمانی با نام «کُخ گلون» و بهره بردن از خوراکی‌هایی خاصی مانند «خیگینه‌سیر» و روش درمانی «چهل بُری» به‌عنوان شایع‌ترین روش‌های درمانی بیماری‌ها در این روستا بوده‌اند. بیماری‌های جسمی همچون حبس بول، شب‌ ادراری، درد دندان و برخی بیماری‌های روحی- روانی مانند «چهل افتادن» در این روستا شایع و فراگیر بوده‌اند. نتیجه‌گیری: پزشکی سنتی در شرق خراسان و بخش‌های دوردست چون کمرچۀ عُلیا هنوز رنگ و زنگ کهن خود را حفظ کرده‌اند. استفاده از درمانگرهای طبیعی،‌‌ دود درمانی، دعا درمانی و مواردی از این قبیل، خود گواهی بر این ادعاست که تاکنون توسط معمّران روستا تا حدود زیادی باقی ‌مانده است. از طرفی نیز میراث شفاهی و اعتقادی متعددی در فرهنگ ‌عامۀ مردم این روستا راجع به بیماری‌ها و درمان‌ کننده‌ها وجود دارد که تاکنون مستند نگاری نشده است؛ لذا ضرورت این پژوهش بیشتر نمایان می‌شود. مطالعه بر روی طبّ سنتی می‌تواند ضمن شناسایی این روش‌ها، تبادلات و تأثیرات فرهنگی میان اقوام ساکن در منطقه و مناطق دیگر را بازگو کند.</div> <div style="text-align: justify;">Background: The village of Kamercheh Oliya in the Moosa-abad plain is located in the central part of Torbat-e-jaam city, Khorasan Razavi province. Over the years, its population has migrated to the province’s center and Mashhad for employment and the village now has about 100 inhabitants. The Kamercheh Oliya has kept many of its traditions, customs, and ceremonies because of being far from the province center and its remoteness. The purpose of this research is to study the traditional medicine anthropology and to understand the therapeutic methods available to the people of this village. Materials and Methods: The data of the present research is the result of anthropological researches based on fieldwork (in-depth interview and observation technique) and documentary based and library research methods. To collect these data, all of the field study, documentary based and library research methods have been used. Interviews with the elderly as native informed individuals have been one of these methods. Results: In general, along with the use of Medicinal species of animal origins such as " mache olagh", " var avard " (or the first donkey dung), another method of smoke therapy called "kokh golun" and using certain foods such as "khigine sir "and the "chehel bori"treatment method are the most commonly used treatments for the diseases in this village. Physical illnesses such as ischuria, nocturia, toothache and some Mental illnesses and disorders, such as "chehel oftadan", have been widespread in this village. Conclusion: Traditional medicine in the eastern part of Khorasan and distant parts such as Kamercheh Oliya have preserved their antiquity. The use of natural treatments, smoke therapy, prayers therapy and so on, is itself evidence of the claim that has been largely The use of natural therapists, smoke therapy, prayers and so on, is evidence of the claim that has so far been kept to a large extent by elderly in the village. On the other hand, there is a wide range of oral and religious heritage in the villagers’ culture about diseases and treatments that have not been documented yet; therefore, the necessity of this research becomes more evident. A study on traditional medicine can identify these methods, exchanges and cultural effects among people living in the region and elsewhere.    </div> پزشکی سنتی, درمان, کمرچۀ علیا, تربت‌جام Traditional medicine, Treatment, Kamercheh Oliya, Torbatejaam 0 0 http://ismj.bpums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-85&slc_lang=fa&sid=1 Ali Ilnet علی ایلنت Aliilnet@gmail.com 5700319475328460011079 5700319475328460011079 Yes Iranian Studies Dept, School of Literature and Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran گروه ایران‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Bahman Rahimi بهمن رحیمی 5700319475328460011080 5700319475328460011080 No Institute of Anthropology, Cultural Heritage and Tourism Research Institute, Tehran, Iran پژوهشکده مردم‌شناسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران