fa فون و فعالیت‌های ماهانه پشه خاکی‌ها در کانون لیشمانیوز جلدی شهرستان بوشهر در سال 87-1386 عمومى General پژوهشي Original <div style="text-align: right"> زمینه: بیماری لیشمانیوز جلدی در استان بوشهر، یکی از بیماری‌های شایع بومی است که افزایش شیوع آن را در بعضی از مناطق استان، بویژه شهرستان بوشهر در سال‌های اخیر شاهد بوده‌ایم. کنترل مؤثر این بیماری در صورتی امکان‌پذیر است که اطلاع دقیقی از اپیدمیولوژی بیماری (انگل، ناقل و مخزن) وجود داشته باشد. آگاهی از فون و فعالیت ماهانه ناقلین، یکی از اساسی‌ترین اطلاعاتی است که در اقدامات مربوط به کنترل آنها مورد نیاز بوده و بی‌توجهی به جنبه‌های مختلف زیستی حشره ناقل، می‌تواند موجب شکست استراتژی‌های کنترلی گردد. مواد و روش‌ها: این بررسی که یک نوع مطالعه توصیفی مقطعی است در سال‌های 87-1386 در چهار روستای آلوده شهرستان بوشهر انجام گردید. این مطالعه که نوعی مطالعه فونستیک و وفورگیری ماهانه پشه خاکی‌ها است با روش استاندارد تله چسبان انجام شد. نمونه‌ها با روش مرفولوژیک و استفاده از میکروسکوپ نوری و کلیدهای شناسایی معتبر مورد شناسائی قرار گرفت. یافته‌ها: در این مطالعه 15952 پشه خاکی صید و 16 گونه (شامل 6 گونه از جنس فلبوتوموس و 10 گونه از جنس سرژنتومیا) شناسایی شد که هشت‌گونه آن برای اولین بار از این شهرستان معرفی می‌گردد که عبارتند از: فلبوتوموس مونگولنسیس، فلبوتوموس کوکازیکوس، فلبوتوموس انصاری، سرژنتومیا تیبریادیس، سرژنتومیا کلایدِئی، سرژنتومیا آنتناتا، سرژنتومیا ایرانیکا، سرژنتومیا پالستینسیس.گونه‌های غالب در این بررسی به‌ترتیب عبارت بودند از: فلبوتوموس پاپاتاسی- سرژنتومیاسینتونی و فلبوتوموس آلکساندری. در اماکن خارجی از نظر وفور گونه، سرژنتومیاسینتونی و در اماکن داخلی (انسانی و حیوانی) فلبوتوموس پاپاتاسی گونه غالب بود. فعالیت ماهانه پشه خاکی‌ها از نیمه اول فروردین-ماه آغاز و در نیمه اول دی‌ماه خاتمه می‌یابد و اوج فعالیت آنها در نیمه اول تیرماه می‌باشد. اوج فعالیت ماهانه فلبوتوموس پاپاتاسی در نیمه اول مردادماه می‌باشد. نتیجه‌گیری: با توجه به طول مدت 9 ماهه فعالیت پشه خاکی‌ها در این شهرستان، و اوج فعالیت آنها به ویژه فلبوتوموس پاپاتاسی، برنامه‌ریزی و اجرای عملیات کنترل ناقل در تیرماه از اهمیت خاصی برخوردار است. </div> Background: Cutaneous Leishmaniasis is one of the endemic diseases in Bushehr Province, which its prevalence has increased in some districts, as well as Bushehr district recently. This is essential to access minute information about epidemiology of diseases (Parasite, Vector, Reservior), in order to achieve effective control of disease. One of the basic information in respect of controlling measures, is the knowledge and information of fauna and monthly activities of vectors which is essential, because ignoring of different biological aspects of vectors, could cause failure to control strategies. Methods: This is a descriptive- cross sectional study, carried out in four villages of Bushehr district (2007-2008) which were affected by cutaneous Leishmaniasis. Sand flies were collected by standard sticky traps, and identified by electric microscope, using reliable identification keys. Results: Sixteen species. (six Phelebotomus and ten Sergentomyia) were identified from a total of 15952 sand flies caught for this study, out of which eight species are reported for the first time in Bushehr district, namely: Phelobotomus mongolensis, P.caucasicus, P.ansari, Sergentomyia tiberiadis, S.clydei, S.antenata, S.iranica, S.palestiensis. Monthly activity of sand flies starts in mid March and ends by the end of December. The peack of sand flies monthly activities is in June, while the peack activity of P.papatasi is in the end of July. Conclusion: Considering nine months activity period of sand flies in Bushehr district, and their peack of activities, specially for P.paptasi, it is suggested that the controlling measures to be administrated in July. لیشمانیوز، فلبوتوموس، پشه خاکی، بوشهر leishmaniasis, phlebetomus, sand fly, Bushehr 31 40 http://ismj.bpums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3-214&slc_lang=fa&sid=1 Abdolrasoul Forouzani عبدالرسول فروزانی rforouzani@yahoo.com 570031947532846001109 570031947532846001109 Yes Abdolmohamamd Khajehiean عبدالمحمد خواجه ئیان 570031947532846001110 570031947532846001110 No Hossein Darabi حسین دارابی 570031947532846001111 570031947532846001111 No Morad Ali Fouladvand مرادعلی فولادوند 570031947532846001112 570031947532846001112 No Iraj Nabipour ایرج نبی پور 570031947532846001113 570031947532846001113 No Fatemeh Bahramian فاطمه بهرامیان 570031947532846001114 570031947532846001114 No