fa منابع، سطوح غلظتی، پیامدهای بهداشتی و فناوری‌های حذف عنصر بور در آب آشامیدنی: یک مرور روایتی بهداشت محیط Environmental Health مروری Review <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:110%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#1f4e79">زمینه:</span></span></span></span></b> <span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"><span style="letter-spacing:-.1pt">آب آشامیدنی سالم یکی از نیازهای اساسی برای حفظ و ارتقای سلامت عمومی جوامع است. عنصربور به‌عنوان یک عنصر کمیاب، در مقادیر کم برای بدن مفید است، اما در غلظت‌های بالا می‌تواند اثرات سمی بر دستگاه گوارش، سیستم ایمنی و دستگاه تولیدمثلی داشته باشد. فرایندهای متعارف تصفیه آب قادر به حذف مؤثر این عنصر نیستند. این مطالعه با هدف مرور جامع بر سطوح غلظتی عنصر بور در آب شرب، منابع انتشار، پیامدهای بهداشتی و فناوری‌های حذف این عنصر از آب شرب انجام شد.</span></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:110%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#1f4e79">مواد و روش‌ها:</span></span></span></span></b> <span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">این مطالعه مروری با جستجو در پایگاه‌های </span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">Scopus</span></span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"> و </span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">PubMed</span></span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"> بدون محدودیت زمانی تا </span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">۲۹</span></span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"> ژوئن </span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">۲۰۲۵</span></span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"> و با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط صورت گرفت. از میان </span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">۲۳۲</span></span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"> مقاله شناسایی‌شده، پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، </span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">۳۳</span></span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"> مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب شدند.</span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:110%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#1f4e79">یافته‌ها:</span></span></span></span></b> <span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"><span style="letter-spacing:-.1pt">منابع انتشار بور به دو دسته طبیعی و انسانی تقسیم می‌شوند که سهم فعالیت‌های انسانی در آلودگی محیط‌زیست حدود 90 درصد برآورد شده است. غلظت بور در منابع آبی از 0 تا </span></span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"><span style="letter-spacing:-.1pt">۲۱۰۰۰</span></span></span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"><span style="letter-spacing:-.1pt"> میکروگرم در لیتر متغیر بود و بیشترین مقادیر در آب‌های زیرزمینی و چاه‌ها گزارش شد. شاخص خطر غیرسرطان‌زایی (</span></span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"><span style="letter-spacing:-.1pt">HQ</span></span></span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"><span style="letter-spacing:-.1pt">) در برخی مناطق مانند کشور ترکیه (تا 3/27)، ایران (1/93) و چین (بیش از </span></span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"><span style="letter-spacing:-.1pt">۱) </span></span></span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"><span style="letter-spacing:-.1pt">از آستانه مجاز فراتر رفت. روش‌های زیستی و جذب سطحی با جاذب‌های طبیعی با راندمان </span></span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"><span style="letter-spacing:-.1pt">92-50&nbsp;</span></span></span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"><span style="letter-spacing:-.1pt">درصد به‌عنوان فناوری سبز معرفی شدند، در حالی که روش‌های پیشرفته غشایی (</span></span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"><span style="letter-spacing:-.1pt">RO</span></span></span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"><span style="letter-spacing:-.1pt">) و رزین‌های تبادل یونی با راندمان تا 98/8 درصد برای غلظت‌های بالا مناسب بودند.</span></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:110%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#1f4e79"><span style="letter-spacing:-.1pt">نتیجه‌گیری:</span></span></span></span></span></b> <span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:110%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"><span style="letter-spacing:-.1pt">مدیریت آلودگی بور نیازمند پایش مستمر مناطق پرخطر، کنترل منابع انسانی و انتخاب فناوری حذف مناسب است.</span></span></span></span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:85%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:85%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#002060">Background:</span></span></span></span></b> <span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:85%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#404040"><span style="letter-spacing:.1pt">Safe drinking water is a fundamental requirement for maintaining and promoting public health. Boron is a trace element that is beneficial to the human body in small amounts; however, at high concentrations, it can exert toxic effects on the gastrointestinal tract, immune system, and reproductive system. Because conventional water treatment processes cannot effectively remove this element, this study aimed to provide a comprehensive review of boron, focusing on its emission sources, concentration levels in water resources, health consequences, and removal technologies.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:85%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:85%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#002060">Materials and Methods</span></span></span></span></b><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:85%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#404040"><span style="letter-spacing:.1pt">:</span></span></span></span></span></b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:85%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#404040"><span style="letter-spacing:.1pt"> This review study was conducted by searching Scopus and PubMed databases for relevant literature published up to June 29, 2025, without any starting time restriction. Following the initial identification of 232 articles using relevant keywords, inclusion and exclusion criteria were applied, resulting in 33 articles selected for the final analysis.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:85%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:85%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#002060">Results:</span></span></span></span></b> <span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:85%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#404040"><span style="letter-spacing:.1pt">Boron emission sources are classified as either natural or anthropogenic, with human activities accounting for an estimated 90% of environmental pollution. Boron concentrations in water resources ranged from 0 to 21,000 &micro;g/L, with the highest levels reported in groundwater and wells. The non-carcinogenic hazard quotient (HQ) exceeded the permissible threshold in several regions, including Turkey (up to 3.27), Iran (1.93), and China (> 1). Biological methods and surface adsorption using natural adsorbents were identified as green technologies, demonstrating removal efficiencies of 50&ndash;92%. For higher boron concentrations, advanced membrane processes, such as reverse osmosis (RO) and ion exchange resins proved more suitable, achieving efficiencies of up to 98.8%.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:85%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:85%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#002060">Conclusion:</span></span></span></span></b> <span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:85%"><span iransans="" style="font-family:"><span style="color:#404040"><span style="letter-spacing:.1pt">Effective management of boron pollution management requires continuous monitoring of high-risk areas, control of anthropogenic sources, and selection of appropriate removal technologies.</span></span></span></span></span></span></span></span></div> عنصر بور, آب شرب, فناوری‌های تصفیه آب, ریسک غیرسرطان‌زایی, ارزیابی ریسک بهداشتی Boron element, Drinking water, Water treatment technologies, Non-carcinogenic risk, Health risk assessment 177 193 http://ismj.bpums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1115-98&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Jokar زهرا جوکار 5700319475328460020618 0009-0008-1504-9903 No Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Health and Nutrition, Bushehr University of Medical Sciences, Bushehr, Iran<br>Student Research Committe, Bushehr University of Medical Sciences, Bushehr, Iran گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت و تغذیه، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر، ایران<br>کمیته تحقیقات و فناوری دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر، ایران Tara Najafi تارا نجفی 5700319475328460020619 5700319475328460020619 No Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Health and Nutrition, Bushehr University of Medical Sciences, Bushehr, Iran<br>Student Research Committe, Bushehr University of Medical Sciences, Bushehr, Iran گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت و تغذیه، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر، ایران<br>کمیته تحقیقات و فناوری دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر، ایران Zahra Aboosaedi زهرا ابوسعیدی 5700319475328460020620 5700319475328460020620 No Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران Hossein Arfaeinia حسین ارفعی نیا Arfaeiniah@bpums.ac.ir 5700319475328460020621 5700319475328460020621 Yes Addiction and Lifestyle Research Center, Bushehr University of Medical Sciences, Bushehr, Iran مرکز تحقیقات اعتیاد و سبک زندگی، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر، ایران