fa فون، فعالیت ماهانه و ترکیب گونه‌ای لارو آنوفلینه‌ها در زیستگاه‌های لاروی استان قم عمومى General پژوهشي Original <p>زمینه: شیوع مجدد مالاریا در دو دهه گذشته در مناطقی از شمال و شمال غرب کشور که از نظر اپیدمیولوژی جزء مناطق پاک کشور محسوب می‌شود،‌ لزوم تهیه اطلاعات پایه و به روز را در ارتباط با ناقلین مالاریا آشکارتر کرد. کنترل ناقلین یکی از راه‌بردهای اساسی در کنترل اپیدمی&lrm;ها می‌باشد. در این تحقیق ترکیب گونه‌ای و فعالیت ماهانه لارو آنوفلینی در انواع زیستگاه‌های لاروی در استان قم بررسی گردیده است. مواد و روش‌ها: این بررسی به‌روش توصیفی- مقطعی، در هر پنج بخش از تقسیمات جغرافیایی استان قم در طول سال 1389 انجام شد. نمونه‌برداری‌ها به‌روش ملاقه‌زنی، هر 15 روز یکبار از انواع زیستگاه طبیعی و مصنوعی از اردیبهشت‌ماه لغایت آبان‌ماه،‌ طبق استاندارد سازمان جهانی بهداشت انجام گردید. لاروهای صید شده در داخل محلول لاکتوفنل نگهداری و در آزمایشگاه با استفاده از محلول لیکیدوفور از آنها لام میکروسکوپی تهیه گردید و با استفاده از کلیدهای معتبر تا سطح گونه تعیین هویت شدند. یافته‌ها: در کل، 289 نمونه لارو آنوفل از زیستگاه‌های مختلف در بخش‌های مختلف استان قم به‌دست آمد که متعلق به دو زیر جنس Anopheles و Cellia و مشتمل بر چهارگونه marteri (Ano)An، claviger (Ano)An، superpictus (Cel)An و turkhudi (Cel)An جمع‌آوری و شناسایی شدند. گونه‌های claviger (Ano)An، marteri (Ano)An و turkhudi (Cel)An برای اولین‌بار از این استان گزارش می‌گردد. گونه غالب در زیستگاه لاروی استان قم claviger (Ano)An بوده و در انواع لانه&lrm;های لاروی این استان یافت شد. اوج فعالیت گونه اخیر در اواخر تیر و اوایل مرداد و فعالیت فصلی آن از نیمه دوم اردیبهشت تا اواخر مهرماه ادامه دارد. نتیجه‌گیری: superpictus (Cel)An که در نقاط مختلف جهان و ایران ناقل مالاریا بوده؛ پس از claviger (Ano)An گونه غالب منطقه می‌باشد از خصوصیات گونه نخست، دارا بودن پتانسیل بالای انتقال و امکان برقراری سیکل انتقال با وفور کم می‌باشد. همچنین آنوفل کلاویژر نیز پتانسیل انتقال دارد و در بخش خلجستان به وفور صید گردید. انجام مطالعات اختصاصی نظیر تعیین عادات خون‌خواری و استراحت و میزبان ترجیحی پشه‌های بالغ در این منطقه پیشنهاد می‌شود.</p> <p>Background: There is need to develop updated database related to malaria mosquito, because there is back prevalence of malaria in the past two decades in some areas of north and northwest of Iran categorized as epidemiologically clean areas previously. Vectors control is one of the main strategies in controlling the epidemics. In this study, species composition and monthly activity of anopheles mosquito larva in different breeding places in Qom province was assessed. Material and Methods: The present study was a cross-sectional one. It was carried out in all 5 parts of geographical areas of Qom province. Samples were collected every 15 days from the natural and artificial breeding places from April to October 2010, using dipping standard method of WHO. Mosquito larvae conserved in lactophenol medium. In the laboratory, the specimens were mounted in likidophor medium and microscopic slides were prepared from larvae, and identified using illustrated keys for Iranian mosquitoes. Results: A total of 298 larvae samples were collected and identified from different breeding places in various areas of Qom province. This larvae belonged to two subgenus of Anopheles and Cellia and including four species of An.(Ano.)marteri, An.(Ano.)claviger, An.(Cel.)superpictus, and An.(Cel.)turkhudi. An.(Ano.) claviger, An.(Ano.)marteri, and An.(Cel.)turkhudi are reported for the first time in this province. An.(Ano.)claviger was dominant species of larvae in the breeding places in Qom province and found in different larva habitats. The peak of activity of recent species is in late July and early August and its seasonal activity is in late April to late October. Conclusion: An.(Cel.)superpictus which is Malaria vector in different parts of the world and Iran is the dominant species of the area had the second frequency. Having high potential for transmission and possibility of establishing a transmission cycle with low abundance is the characteristics of first species. Anopheles claviger also has the transmission potential and was caught in Persian Gulf area. Specific studies such as determination of biting and resting habits and host preference of adult mosquitoes in this area is recommended.</p> بوم‌شناسی, پشه آنوفل, زیستگاه لاروی, فون, فعالیت فصلی ecology, anopheles mosquito, breeding place, fauna, seasonal activity 233 240 http://ismj.bpums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3-364&slc_lang=fa&sid=1 Abedin Saghafipour عابدین ثقفی‌پور abed.saghafi@yahoo.com 570031947532846006323 570031947532846006323 Yes Mohammad Reza Abaie محمدرضا عبائی 570031947532846006324 570031947532846006324 No Hossein Ladoni حسین لدنی 570031947532846006325 570031947532846006325 No Reza Mostafavi رضا مصطفوی 570031947532846006326 570031947532846006326 No