fa بررسی ارتباط پرتوگیری زمینه‌ای بالا با غلظت عناصر کم مقدار (مس، روی، آهن و منیزیم) در خون کارکنان چشمه‌های آب گرم محلات عمومى General پژوهشي Original <p>زمینه: افراد ساکن و یا شاغل در مناطق با پرتوزایی بالا، افرادی هستند که برای مدت طولانی در معرض پرتوگیری زمینه‌ای با دوزهای پایین قرار دارند. در مورد اثرات زیستی دوزهای پایین در طولانی مدت و همچنین اثرات پرتوگیری زمینه‌ای بالا اتفاق نظر وجود ندارد. و مکانیسم پاسخ‌های زیستی نسبت به این‌گونه پرتوها تا حد زیادی مبهم باقی مانده است. جهت بررسی اثرات مزمن پرتوها، پارامترهایی باید مورد بررسی قرار گیرند که تغییرات کوچک آن‌ها سبب بروز اثرات مهمی بر سیستم‌های زیستی می‌گردند. عناصر کمیاب بدن از این دیدگاه دارای اهمیت خاص هستند. عناصر کمیاب نقشی حیاتی در پروسه‌های زیستی بر عهده دارند و گستره قابل قبول این عناصر جهت پروسه های فیزیولوژیکی محدود می‌باشد. مواد و روش‌ها: در این پژوهش 30 نفر از کارکنان و ساکنین منطقه چشمه‌های آب گرم محلات که به‌صورت دائم در منطقه حضور داشتند (متوسط دوز زمینه سالانه: 6/21 میلی‌سیورت) به‌عنوان گروه نمونه و 30 نفر با شرایط فرهنگی و اقتصادی مشابه با گروه نمونه، و ساکن در شهرستان محلات که در حدود 15 کیلومتری چشمه‌ها واقع شده به‌عنوان گروه شاهد در نظر گرفته شدند. میزان غلظت عناصر مس، روی، منیزیم و آهن در سرم خون افراد مورد آزمایش با روش اسپکترومتری جذب اتمی اندازه‌گیری و با هم مقایسه گردید. آنالیز آماری داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS صورت گرفت. یافته‌ها: میانگین غلظت مس، آهن، روی و منیزیم در گروه نمونه به‌ترتیب 11/0&plusmn;67/0، 41/0&plusmn; 54/1، 34/0&plusmn;76/1، 42/1&plusmn;78/19 و در گروه شاهد 06/0&plusmn;78/0، 15/0&plusmn;06/1، 05/0&plusmn; 85/0، 57/0&plusmn;34/20 میلی‌گرم در لیتر به‌دست آمد. مقایسه آماری گروه‌ها با استفاده از آنالیز t مستقل نشان‌دهنده اختلاف معنی‌دار عنصر مس در دو گروه بود (05/0p<) به‌ گونه‌ای که کاهش مس در خون کارکنان دائمی منطقه مشاهده شد (01/0p<). متوسط غلظت آهن و روی در خون کارکنان دائمی منطقه بیشتر از گروه شاهد بود، و این اختلاف از نظر آماری معنی‌دار بود (05/0p<). بر خلاف کمتر بودن متوسط میزان عنصر منیزیم در خون کارکنان دائمی منطقه بین عنصر منیزیم و حضور دائمی در منطقه ارتباط معنی‌داری به‌دست نیامد (05/0p>). نتیجه‌گیری: پرتوگیری مزمن می‌تواند مکانیسم‌های جذب، دفع و جایگزینی عناصر بدن را دچار اختلال کرده و تعادل دینامیکی آن‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. بر اساس نتایج این پژوهش احتمال تأثیر پرتوگیری زمینه‌ای بالا بر غلظت عناصر کم مقدار بدن زیاد می‌باشد و به&lrm;همین منظور موارد مربوط به حفاظت در برابر پرتوهای با دوز کم از اهمیت زیادی بر خوردار است.</p> <p>Background: People who live or work in high background radiation areas are subjected to high background radiation dose for long time, with low dose. The biological effect of low dose of radiation in long time and also background radiation is unknown and the mechanism of biological responses to these radiation doses has remained largely unclear. To investigate chronic radiation effects, parameters should be noticed those have a little but important change in biological system. Body trace element in this regards have an important roles. Trace element plays an important role in vital processes and acceptable ranges of these elements for physiological process are limited. Material and methods: In this study 30 participants of hot springs permanent employee area in mahalat (mean background dose : 21.6 mSiv) were selected as a sample group and 30 persons with similar social class and normal background dose, not engaged in any type of radiation work, selected as control group. Five ml of blood sample was taken from each participant and after preparation of samples, the concentration of elements: copper, iron, zinc and magnesium were measured with atomic absorption spectrometry. Data analysis was performed using SPSS software. Results: The average concentration of copper, iron, zinc and magnesium in employee group was 0.67&plusmn;0.11, 1.54&plusmn;0.41, 1.76&plusmn;0.34, 19.78&plusmn;1.42 and in control group was 0.78&plusmn;0.06, 1.06&plusmn;0.15, 0.85&plusmn;0.05, 20.34&plusmn;0.57 ,respectively. Copper concentration in employees was lower than that of control group, although zinc and iron had significant increase in employee group. Magnesium average concentration in employee was lower than that of control group, but this difference was not statistically significant (p>0.05). Statistically (p<0.05) increase in Fe and Zn ratio and decrease in Cu ratio in employee group was found. Conclusions: Although the value of radiation doses of hot springs Permanent employee (chronic doses) is low, but it can change the concentrations of body trace elements, which are important from biological points of view. In this study increases in average concentrations of Zn and Fe and decreases in Cu of employee was observed compared to control group. The genetic diversity, nutritional factors and case sensitivity may be important factors in this regards. This study showed that the lifelong exposure to high background levels of radiation can affect the trace element concentrations and each value of radiation doses can be dangerous.</p> پرتوگیری, اسپکترومتر جذب اتمی, عناصر کم مقدار, پرتوگیری زمینه‌ای Radiation exposure, Atomic absorption spectrometry, Trace element, High background radiation areas. 687 694 http://ismj.bpums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3-501&slc_lang=fa&sid=1 Darius Shahbazi-Gahrouei داریوش شهبازی‌گهرویی 570031947532846005924 570031947532846005924 No Mohammad Abdolahi محمد عبدالهی abdolahi81@yahoo.com 570031947532846005925 570031947532846005925 Yes