fa مقایسه ضریب انباشتگی زیستی فلزات سنگین کروم و کادمیوم در ماهیان فلس‌دار کپور معمولی و بدون فلس گربه‌ماهی راه‌راه عمومى General پژوهشي Original <p>زمینه: فلزات سنگین غیرقابل تجزیه موجود در آب‌ها، در ماهی به‌عنوان یکی از زنجیره‌های غذایی انسان تجمع می‌یابند. در این مطالعه، ضریب انباشتگی زیستی (BCF) فلزات سنگین کروم و کادمیوم در ماهی فلس‌دار کپور معمولی (C. carpio) و بدون فلس گربه‌ماهی راه‌راه (P. hypophthalmus) در بافت‌های کبد، پوست، آبشش، عضله و فلس تعیین و با هم مقایسه شدند. مواد و روش‌ها: ابتدا غلظت کشنده کروم و کادمیوم طی زمان 96 ساعت (LC50-96 h) برای هر گونه ماهی تعیین و سپس ماهیان به‌مدت 15 روز در معرض 1/0 غلظت‌های کشنده قرار گرفتند. پس از آماده‌سازی و هضم شیمیایی نمونه‌های بافت‌ها، مقادیر فلزات توسط دستگاه جذب اتمی اندازه‌گیری گردید. یافته‌ها: انباشتگی کل کروم و کادمیوم در بافت‌های گربه‌ماهی به‌ترتیب 6/ 15&plusmn;11/2286 و 39/9&plusmn;73/360 و در کپور 15/24&plusmn;71/734 و 66/13&plusmn;67/725 میکروگرم در گرم وزن خشک برآورد شد. باقیمانده فلزات در آب تیمارهای گربه‌ماهی به‌ترتیب 02/0&plusmn;059/0 و 0017/0&plusmn;0036/0 و کپور 03/0&plusmn;1/0 و 023/0&plusmn;0412/0 میلی‌گرم بر لیتر بود. در گربه‌ماهی راه‌راه، بیشترین BCF کادمیوم در کبد و بعد در عضله > آبشش > پوست یافت شد. BCF کادمیوم در کپور به‌صورت کبد > پوست > آبشش > فلس > عضله، و BCF کروم به‌صورت آبشش > کبد > پوست > فلس > عضله، و در گربه‌ماهی با ترتیب کبد > عضله > پوست > آبشش برآورد گردید. نتیجه‌گیری: مقادیر کم کادمیوم و کروم با BCF بالا به‌ویژه در عضله ماهیان بدون فلس (گربه ماهی) سلامتی مصرف کننده را تهدید می‌کنند.</p> <p>Background: Water-borne, indissoluble heavy metals are bioaccumulated in fish (human food source). In this research, chromium (Cr) and cadmium (Cd) bioconcentration factors (BCFs) in the skin, gills, scales, livers and muscles of two widely-consumed fish species, scaled common carp Cyprinus carpio and scaleless catfish Pangasius hypophthalmus were compared. Material and Methods: Lethal concentrations of Cd and Cr (64.89 & 7.46, and 84.8 & 17.05 mg/L for the catfish and carp, respectively) were determined during 96 hrs (96 h LC50), and the fishes were exposed for 15 days. Then the tissue samples were chemically digested and the contents of Cd and Cr were determined using atomic absorption. Results: Total contents of Cr and Cd in the catfish&#39;s tissues were 2286.11 & 360.73, and those of Cr & Cd in carp were 734.71 & 725.67 &mu;g/g.dw (excluding the scales), respectively. Metal concentrations in the water residues (day 15) revealed lower Cr and Cd (0.059 & 0.0036 mg/L) in the catfish than those in the carp media (0.1 & 0.0412 mg/L, respectively). In common carp, BCF of Cd was as liver > skin > gills > muscle > scales, and those in the catfish marked as liver>muscle >gills >skin. The BCF of Cr in common carp ranked as gills>liver>skin>scales>muscle, and the catfish showing a BCF pattern of Cr as liver> muscle>skin>gills. Conclusion: This study signifies that small amounts of cadmium and chromium with high BCFs especially in the muscles of scale less fish (catfish) threat consumers&rsquo; health.</p> ضریب انباشتگی زیستی, کروم, کادمیوم, ماهی, کپور معمولی, گربه‌ماهی راه‌راه bioconcentration factor, chromium, cadmium, fish, Cyprinus carpio, Pangasius hypophthalmus 695 705 http://ismj.bpums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3-502&slc_lang=fa&sid=1 Sideh Zainab Abedi سیده زینب عابدی z.abedi@sanru.ac.ir 570031947532846008884 570031947532846008884 Yes Department of Fishery, School of Animal Sciences and Fisheries, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari, IRAN گروه شیلات، دانشکده علوم دامی و شیلات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Mohammad Kazem Khalesi محمد کاظم خالصی 570031947532846008885 570031947532846008885 No Department of Fishery, School of Animal Sciences and Fisheries, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari, IRAN گروه شیلات، دانشکده علوم دامی و شیلات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Sohrab Eskandari سهراب کوهستان اسکندری 570031947532846008886 570031947532846008886 No Department of Fishery, School of Animal Sciences and Fisheries, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari, IRAN گروه شیلات، دانشکده علوم دامی و شیلات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری