fa عملکرد محور جنسی بدنبال پیوند مغز استخوان با رژیم آماده‌سازی بوسولفان- سیکلوفسفاماید با دوز پایین عمومى General پژوهشي Original <div style="text-align: justify"> زمینه: پیوند مغز استخوان بدلیل استفاده از داروهای شیمی درمانی و عوارض همراه آن بر عملکرد گنادها تأثیر می‎گذارد. این مطالعه تغییرات محور گناد بدنبال پیوند مغز استخوان با رژیم بوسولفان- سیکلوفسفاماید با دوز پایین (120 میلی‎گرم بر کیلوگرم) را بررسی کرده است. مواد و روش‌‎ها: در این مطالعه آینده نگر، تعداد 48 بیمار (25 مرد بالغ و 23 زن بالغ) از نظر کارکرد محور گناد بررسی شدند. اطلاعات از طریق پرسشنامه و معاینه فیزیکی، سنجش LH، FSH، استرادیول E2، پروژسترون، تستوسترون، پرولاکتین و آنالیز مایع منی در قبل، 6 و 12 ماه بعد از پیوند بدست آمد. یافته‎ها: از 25 مرد بالغ در محدوده سنی 45-12 سال (9±5/24)، 16 بیمار (64 درصد) دارای محور گناد طبیعی در قبل از پیوند بودند که در 6 بیمار (37 درصد آنان) تا پایان مطالعه طبیعی ماند. در 10 نفر باقیمانده (63 درصد) محور گناد در 6 ماه بعد از پیوند، مختل شد و تا انتهای مطالعه ادامه داشت. در 31 درصد اختلال اسپرماتوژنز، 25 درصد کاهش تستوسترون و در 5/12 درصد در هر دو قسمت، اختلال یافت شد. از 23 زن بالغ در محدوده سنّی 43-75/13 سال (10±28)، 20 نفر (87 درصد) دارای محور گناد طبیعی در قبل از پیوند بودند که در 2 نفر (10 درصد) تا پایان مطالعه طبیعی ماند ولی 18 نفر باقیمانده (90 درصد) تا 6 ماه بعد از پیوند، دچار هیپوگنادیسم اولیه شدند. نتیجه‎گیری: اختلال کارکرد گناد (به خصوص در جنس مؤنث) پس از پیوند مغز استخوان شایع می‎باشد؛ لذا توصیه می‌شود حداقل هر 6 ماه تا 2 سال اوّل بعد از پیوند و سپس سالی یکبار، محور گناد بررسی شود. </div> Background: Gonadal dysfunction is one of the short and long-term side effects following bone marrow transplantation (BMT). We assessed hypophyseal-gonadal axis after BMT by low dose busulfan-cyclophosphamide conditioning regimen (120 mg/kg). Methods: In this cohort study, we evaluated gonadal function in 48 patients (25 pubert males and 23 pubert females). Data were obtained by history, physical examination, LH, FSH, prolactin, estradiol (E2), progesterone, testosterone and semen analysis before BMT and in 6 and 12 months of post-BMT. Results: Gonadal axis in 16 male subjects (64%) was normal before BMT and remained normal in 6 subjects (37%) 12 months post BMT. In another 10 patients (63%), hypogonadism was started in 6 months post BMT. Spermatogenesis failure (31%), low level of testosterone (25%) and spermatogenesis failure plus low level of testosterone in 12.5% were found. Gonadal axis in 20 female subjects (87%) was normal before BMT, but remained normal only in 10% of subject until the end of the study. Other patients (90%) had primary hypogonadism in 6 months of post BMT. Conclusion: There is a high prevalence of gonadal dysfunction following BMT in both adult sexes (especially in female patients). Therefore, regular gonadal assessment is recommended following BMT. پیوند مغز استخوان، شیمی درمانی، گناد، تخمدان‎ها، اسپرماتوژنز bone marrow transplantation, chemotherapy, gonad, ovary, spermatogenesis 126 133 http://ismj.bpums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3-66&slc_lang=fa&sid=1 Mohsen Khosh niat Nikoo محسن خوش نیت نیکو emrc@sina.ac.ir 57003194753284600314 57003194753284600314 Yes Bagher Larijani باقر لاریجانی 57003194753284600315 57003194753284600315 No Ozra Tabatabaee عذرا طباطبایی 57003194753284600316 57003194753284600316 No Ardeshir Ghavamzadeh اردشیر قوام زاده 57003194753284600317 57003194753284600317 No