Iranian South Medical Journal

fa سنجش و ارزیابی خطر اکولوژیکی فلزات سنگین در رسوبات سطحی منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس Measurement and Evaluation of Ecological Risk of Heavy Metals in Surface Sediments of Pars Special Economic Energy Zone بهداشت عمومی Public Health پژوهشي Original زمینه: امروزه یکی از مهم‌ترین مشکلات جهانی محیط زیست بخصوص در اکوسیستم‌های آبی، آلودگی ناشی از فلزات سنگین است. چرا که این عناصر به دلیل خصوصیاتی همچون ثبات شیمیایی، تجزیه‌پذیری ضعیف و داشتن قدرت تجمع زیستی در سطوح مختلف زنجیره غذایی موجب ایجاد صدمات و خطرات اکولوژیکی فراوانی برای موجودات زنده می‌گردند. لذا مطالعه حاضر به بررسی غلظت فلزات سنگین (جیوه، کادمیوم، سرب، کروم، مس، نیکل، روی و آهن) و ارزیابی خطر اکولوژیکی آنها در رسوبات ساحلی منطقه ویژه اقتصادی- پارس جنوبی می‌پردازد. مواد و روش‌ها: جهت بررسی غلظت فلزات ۱۶ ایستگاه در طول سواحل منطقه مورد مطالعه انتخاب و در هر ایستگاه 3 نمونه برداشت شد. پس از آماده‌سازی و هضم نمونه‌ها، غلظت فلزات مذکور با استفاده از دستگاه پلاروگراف تعیین گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد متوسط کل غلظت فلزات در رسوبات به ترتیب (جیوه> کادمیوم > سرب > کروم > نیکل > مس > روی >آهن) به میزان (۰۱۶/0±۰۳/۰ > ۰۷/0±۴۴۷/۰ >۴۷/0±۵۹/۸ > ۷۳/0±۸۹/۱۷ > ۸۴/0±۹۶/۱۸ > 7۷/۱±۵۸/۲۸ > ۰۳۵/۱2±۱۸/۴۵ > ۰۵/۲±۰۶۵/۵۶) میلی‌گرم بر کیلوگرم بوده است. به علاوه بررسی شاخص‌های محیط زیستی؛ شاخص زمین انباشتگی، شاخص بار آلودگی و فاکتور آلودگی، بیانگر وضعیت آلودگی پایین و تا حدودی متوسط در منطقه بود. همچنین بررسی خطر اکولوژیکی و خطر محیط زیستی فلزات سنگین نشان داد، به ترتیب خطر به صورت (جیوه> کروم > روی > نیکل > سرب > مس > کادمیوم) می‌باشد. نتیجه‌گیری: براساس نتایج به دست آمده می‌توان بیان کرد وضعیت آلودگی در منطقه برای فلزات (جیوه، روی، کروم، سرب و نیکل) پایین و برای فلز کادمیوم و مس متوسط است. بالابودن غلظت فلزات کادمیوم در مقایسه با مقدار متناظر آنها در پوسته زمین، بـه همراه مقادیر بالای فاکتور آلودگی، آلودگی اصلاح شده برای فلزات کادمیوم و مس از تأثیر فعالیت‌های انسانی در آلودگی و انباشت این فلزات در رسوبات منطقه حکایت دارد. همچنین بر اساس محاسبه شاخص خطر اکولوژیکی فلزات می‌توان بیان کرد در بین عناصر اندازه‌گیری شده، رسوبات از نظر فلز کادمیوم در معرض خطر متوسط اکولوژیکی قرار دارد. <div style="text-align: justify;">Background: Nowadays, heavy metals pollution in aquatic ecosystems is one of the most significant global environmental issues. Since these metals have characteristics such as chemical stability, low degradability and bioaccumulation ability.Therefore  they can affect the food chain at different levels, causing an abundant ecological risks for bioorganisms. This study investigates the concentration of heavy metals (mercury, cadmium, lead, chromium, copper, nickel, zinc and iron) in coastal sediments and assesses its ecological in the Pars Special Economic Energy Zone in the south of Iran. Materials and Methods: In order to assess the concentration of heavy metals, 16 stations along the coast were selected and three samples were taken from each station. After preparation and digestion of the samples, the concentrations of these metals were determined by using Polarography method. Results: The results showed that the order of average amount of total concentration of metals in the sediments were (Fe > Zn> Cu > Ni> Cr > Pb > Cd > Hg), reflected as (56.065 ± 2.04 > 45.91±12.035 > 28.58±1.77 > 18.96 ± 0.84 > 8.59±0.47 > 0.447 ± 0.07 > 0.03 ± 0.016) mg/kg respectively. In addition, assessment of  indicators of the environmental factors such as; Geo accumulation index (Igeo), Contamination factor (CF), Pollution Load Index (PLI) represents low to modeate pollution in the region. Also, the  risk assessment for ecological and environmental effect of heavy metals revealed the order of (Cd >Cu> Pb> Ni> Zn> Cr> Hg) respectively. Conclusion: According to the results, the pollution in the region affected by heavy metals was low for Hg, Zn, Cr, Pb and Ni.This effect was moderate for Cd and Cu and was high for adjusted cadmium concentrations a by normal amount in the crust of the Earth.High levels of pollution factor along with adjusted pollution for Cd, Cu implies the effects of human activities on pollution and accumulation of these heavy metals in sediments in the region. Based on the calculation of the ecological risk index of metals we can express that among the measured elements, Cadmium sediments are in moderate ecological risk.  </div> ارزیابی خطر اکولوژیکی, شاخص بار آلودگی, رسوبات, فاکتور آلودگی, فلزات سنگین Ecological Risk Assessment, Pollution Load Index (PLI), Sediments, Contamination Factor, Heavy Metals 448 469 http://ismj.bpums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-16&slc_lang=fa&sid=1 Arash Haghshenas آرش حقشناس 5700319475328460010089 5700319475328460010089 No Institute of Shrimp, Tehran, Iran مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی، پژوهشکده میگوی کشور Masoud Hatami-manesh مسعود حاتمی‌منش 5700319475328460010090 5700319475328460010090 No Department of Environment Sciences, School of Natural Resources and Environment, Malayer University, Malayer, Iran گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران Mohsen Mirzaei محسن میرزائی mohsenmirzayi27@yahoo.com 5700319475328460010091 5700319475328460010091 Yes Environment Group, Institute of Grapes and Raisins, Malayer University, Malayer, Iran گروه محیط زیست، پژوهشکده انگور و کشمش، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران MirMehrdad Mir Sanjari میرمهرداد میرسنجری 5700319475328460010092 5700319475328460010092 No Department of Environment Sciences, School of Natural Resources and Environment, Malayer University, Malayer, Iran گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران Parisa Hossein Khezri پریسا حسین خضری 5700319475328460010093 5700319475328460010093 No Institute of Shrimp, Tehran, Iran مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی، پژوهشکده میگوی کشور