دوره 29، شماره 4 - ( دوماهنامه طب جنوب 1405 )
جلد 29 شماره 4 صفحات 266-247 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Ziapour A, Khazaei M R, Niromand E, Ramezani G. Transforming the Health of Iranian Students by Integrating the Skill-Based Self-Care Course in-to the Educational System: an Evidence-Based Approach. Iran South Med J 2026; 29 (4) :247-266
URL: http://ismj.bpums.ac.ir/article-1-2646-fa.html
URL: http://ismj.bpums.ac.ir/article-1-2646-fa.html
ضیاءپور آرش، خزاعی محمد رسول، نیرومند الهام، رمضانی قباد. تحول در سلامت دانش آموزان ایران با ادغام درس مهارت محور خودمراقبتی در نظام آموزشی: رویکردی مبتنی بر شواهد. مجله طب جنوب. 1405; 29 (4) :247-266
آرش ضیاءپور1 
، محمد رسول خزاعی2 ، الهام نیرومند2 ، قباد رمضانی*3
، محمد رسول خزاعی2 ، الهام نیرومند2 ، قباد رمضانی*3
1- مرکز تحقیقات قلب و عروق، پژوهشکده سیاستگذاری و ارتقاء سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران
2- مرکز تحقیقات باروری و ناباروری، پژوهشکده فناوری سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران
3- مرکز تحقیقات آموزش علوم پزشکی، گروه آموزش پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران. ایران ،ramazani.g@iums.ac.ir
2- مرکز تحقیقات باروری و ناباروری، پژوهشکده فناوری سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران
3- مرکز تحقیقات آموزش علوم پزشکی، گروه آموزش پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران. ایران ،
چکیده: (419 مشاهده)
زمینه: ایران با افزایش عوامل خطر مرتبط با سبک زندگی در میان دانش‌آموزان، از جمله اضافه وزن و چاقی، کم‌تحرکی، مشکلات اسکلتی‌ـ عضلانی و رفتارهای پرخطر سلامت مواجه است. با وجود توجه به سلامت در اسناد آموزشی، آموزش سلامت در مدارس عمدتاً پراکنده، نظری و فاقد چارچوب منسجم برای توسعه مهارت‌های خودمراقبتی است. این خلاصه سیاستی با هدف تعیین شکاف سیاستی موجود و پیشنهاد گزینه‌های سیاستی برای ادغام آموزش مهارت‌محور خودمراقبتی در نظام آموزش رسمی ایران تدوین شد.
مواد و روش‌ها: این خلاصه سیاستی بر پایه مرور هدفمند و تطبیقی شواهد و با رویکرد سیاستگذاری مبتنی بر شواهد انجام شد. جست‌وجو در پایگاه‌های IranMedex، MagIran، SID، IranDoc، PubMed، Scopus و Web of Science(WOS) برای مطالعات ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ انجام گرفت. Google Scholar نیز برای شناسایی مطالعات مرتبط، استنادهای تکمیلی و منابع خاکستری به‌کار رفت. همچنین اسناد سیاستی ملی و شواهد سازمان جهانی بهداشت، OECD و کشورهای منتخب بررسی شدند.
یافته‌ها: شواهد نشان‌دهنده وجود عوامل خطر مهم و پایدار مرتبط با سلامت در میان دانش‌آموزان ایرانی و همچنین شکاف ساختاری قابل‌توجه در آموزش خودمراقبتی مبتنی بر مدرسه است. آموزش موجود فاقد یک چارچوب منسجم، طولی و مبتنی بر شایستگی است که دانش سلامت را به رفتارهای روزمره مرتبط سازد. شواهد تطبیقی از ژاپن، فنلاند و استرالیا نشان می‌دهد که رویکردهای ساختاریافته، مهارت‌محور و مبتنی بر مدرسه می‌توانند به ارتقای رفتارهای سالم، سواد سلامت، شایستگی‌های روانی– اجتماعی و پیامدهای سلامت در بلندمدت کمک کنند. سه گزینه سیاستی شامل تداوم وضعیت موجود، اجرای پایلوت برنامه خودمراقبتی در مدارس منتخب، و نهادینه‌سازی ملی برنامه درسی مهارت‌محور خودمراقبتی شناسایی شد. در مقایسه میان گزینه‌ها، اجرای پایلوت از نظر امکان‌پذیری، سطح ریسک، ظرفیت تولید شواهد بومی و قابلیت انطباق با زمینه ایران، گزینه متوازن‌تری ارزیابی شد.
نتیجه‌گیری: نظام آموزشی ایران نیازمند گذار از آموزش سلامت پراکنده و عمدتاً دانش‌محور به سوی رویکردی یکپارچه، تدریجی و طولی برای توسعه شایستگی‌های خودمراقبتی است. با این حال، با توجه به محدودیت شواهد تجربی مستقیم در ایران و تفاوت‌های زمینه‌ای میان الگوهای بین‌المللی و نظام آموزشی کشور، اجرای فوری و سراسری این سیاست در شرایط کنونی می‌تواند زودهنگام باشد. در نتیجه، اتخاذ یک مسیر مرحله‌ای و مبتنی بر ارزیابی، مبنای دفاع‌پذیرتری برای تصمیم‌گیری و تدوین سیاست فراهم می‌کند.
مواد و روش‌ها: این خلاصه سیاستی بر پایه مرور هدفمند و تطبیقی شواهد و با رویکرد سیاستگذاری مبتنی بر شواهد انجام شد. جست‌وجو در پایگاه‌های IranMedex، MagIran، SID، IranDoc، PubMed، Scopus و Web of Science(WOS) برای مطالعات ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ انجام گرفت. Google Scholar نیز برای شناسایی مطالعات مرتبط، استنادهای تکمیلی و منابع خاکستری به‌کار رفت. همچنین اسناد سیاستی ملی و شواهد سازمان جهانی بهداشت، OECD و کشورهای منتخب بررسی شدند.
یافته‌ها: شواهد نشان‌دهنده وجود عوامل خطر مهم و پایدار مرتبط با سلامت در میان دانش‌آموزان ایرانی و همچنین شکاف ساختاری قابل‌توجه در آموزش خودمراقبتی مبتنی بر مدرسه است. آموزش موجود فاقد یک چارچوب منسجم، طولی و مبتنی بر شایستگی است که دانش سلامت را به رفتارهای روزمره مرتبط سازد. شواهد تطبیقی از ژاپن، فنلاند و استرالیا نشان می‌دهد که رویکردهای ساختاریافته، مهارت‌محور و مبتنی بر مدرسه می‌توانند به ارتقای رفتارهای سالم، سواد سلامت، شایستگی‌های روانی– اجتماعی و پیامدهای سلامت در بلندمدت کمک کنند. سه گزینه سیاستی شامل تداوم وضعیت موجود، اجرای پایلوت برنامه خودمراقبتی در مدارس منتخب، و نهادینه‌سازی ملی برنامه درسی مهارت‌محور خودمراقبتی شناسایی شد. در مقایسه میان گزینه‌ها، اجرای پایلوت از نظر امکان‌پذیری، سطح ریسک، ظرفیت تولید شواهد بومی و قابلیت انطباق با زمینه ایران، گزینه متوازن‌تری ارزیابی شد.
نتیجه‌گیری: نظام آموزشی ایران نیازمند گذار از آموزش سلامت پراکنده و عمدتاً دانش‌محور به سوی رویکردی یکپارچه، تدریجی و طولی برای توسعه شایستگی‌های خودمراقبتی است. با این حال، با توجه به محدودیت شواهد تجربی مستقیم در ایران و تفاوت‌های زمینه‌ای میان الگوهای بین‌المللی و نظام آموزشی کشور، اجرای فوری و سراسری این سیاست در شرایط کنونی می‌تواند زودهنگام باشد. در نتیجه، اتخاذ یک مسیر مرحله‌ای و مبتنی بر ارزیابی، مبنای دفاع‌پذیرتری برای تصمیم‌گیری و تدوین سیاست فراهم می‌کند.
واژه‌های کلیدی: خودمراقبتی، بیماریهای غیرواگیر، سلامت نوجوانان، خدمات سلامت مدرسه، آموزش سلامت، برنامه درسی، سیاست سلامت، ارتقای سلامت، دانش آموزان
پژوهشی: خلاصه سیاستی |
موضوع مقاله:
خلاصه سیاستی
دریافت: 1404/9/25 | پذیرش: 1405/6/7 | انتشار: 1405/7/4
دریافت: 1404/9/25 | پذیرش: 1405/6/7 | انتشار: 1405/7/4
فهرست منابع
1. Musavian AS, Pasha A, Rahebi S-M, Roushan ZA, Ghanbari A. Health promoting behaviors among ad-olescents: A cross-sectional study. Nurs Midwifery Stud 2014; 3(1): e14560. [DOI]
2. Saffari M, Amini N, Ardebili HE, Sanaeinasab H, Mahmoudi M, Piper CN. Educational intervention on health related lifestyle changes among Iranian ado-lescents. Iran J Public Health 2013; 42(2): 172. [Article]
3. Shirzadi S, Borzu ZA, Jahanfar S, Alvani S, Balouchi M, Gerow HJ, et al. A comparative study of healthy lifestyle behaviors and related factors among Irani-an male and female adolescents: a cross-sectional study. BMC Public Health 2025; 25(1): 558. [DOI]
4. Rodgers GP, Gibbons GH. Obesity and hypertension in the time of COVID-19. JAMA 2020; 324(12): 1163–5. [DOI]
5. Kaur S, Kapil U, Singh P. Pattern of chronic diseases amongst adolescent obese children in developing countries. Current Sci 2005; 88(7): 1052–1056. [Article]
6. Bhagat A, Mehendale A, Muneshwar K. Study of obesity among adolescents in rural Wardha district. F1000Res 2024; 13: 527. [DOI]
7. Jackson SL, Yang EC, Zhang Z. Income disparities and cardiovascular risk factors among adolescents. Pediatr 2018; 142(5): e20181089. [DOI]
8. Gracious BL, Cook SR, Meyer AE, Chirieac MC, Malhi N, Fischetti AT, et al. Prevalence of overweight and obesity in adolescents with severe mental illness: a cross-sectional chart review. J Clin Psychiatry 2010; 71(7): 15470. [DOI]
9. Wheaton AG. Short sleep duration among infants, children, and adolescents aged 4 months–17 years—United States, 2016–2018. MMWR Morbidi-ty Mortality Weekly Report 2021; 70: 1315–21. [DOI]
10. Dehghani A, Molani-Gol R, Mohammadi-Narab M, Norouzy A, Abolhassani MH, Tabatabaee Jabali SM, et al. The prevalence of obesity and overweight among Iranian population: an umbrella systematic review and meta-analysis. BMC Public Health 2024; 24(1): 3377. [DOI]
11. Ahmadi P, Saghabashi-naeini N. A comparative study of status of health literacy in the curriculum of Finland and Iran. J Health Literacy 2020; 4(4): 9–17. [DOI]
12. Osman S, Hirsch C, Jalal Z, Paudyal V. Self-care ed-ucation in primary schools and related settings in England: An ethnographic study. Health Educ J 2025; 84(1): 82–94. [DOI]
13. Amerzadeh M, Takian A, Pouraram H, Sari AA, Ostovar A. Policy analysis of nutrition stewardship for prevention and control of Non-communicable diseases in Iran. BMC Health Serv Res 2023; 23(1): 79. [DOI]
14. World Health Organization. Global Accelerated Action for the Health of Adolescents (AA-HA!): guidance to support country implementation: World Health Organization; 2023. [Article]
15. World Health Organization. The adolescent health indicators recommended by the Global Action for Measurement of Adolescent Health: Guidance for monitoring adolescent health at country, regional and global levels: World Health Organization; 2024. [Article]
16. Liu G, Fernando Y. Health education in the parameter of physical in primary and secondary schools. International Journal of Innovation Research in Education, Technology Manag 2024; 1(1): 17–22. [DOI]
17. Angoorani P, Heshmat R, Ejtahed HS, Motlagh ME, Ziaodini H, Taheri M, et al. The association of parental obesity with physical activity and sedentary behaviors of their children: the CASPIAN‐V study. J De Pediatr (Versão em Português) 2018; 94(4): 410–8. [DOI]
18. Shokri A, Mohamadi A, Mohammadi D, Moradi M, Sadeghi S, Mahmoodi H, et al. The relationship between internet addiction and lifestyle among high school students: A cross sectional in the west of Iran. Plos One 2024; 19(9): e0308333. [DOI]
19. Honarvar B, Erfannia L, Rafiee F, Zahmatkeshan E, Balaghi Inaloo F, Hamzavizarghani N, et al. Over-weight and obesity and its determinants in primary school students: a population-based study from Iran. Sci Report 2025; 15(1): 21010. [DOI]
20. Mirhosseini NA, Lojje H, Dahaj FE, Namayandeh SM. Prevalence of Overweight and Obesity in Children Aged 6-12 Years in Yazd, Iran in 2022. J Nutrit Food Security 2025; 10(2): 244–7. [DOI]
21. Moradi G, Mostafavi F, Piroozi B, Zareie B, Mahboobi M, Rasouli MA. The prevalence of physi-cal inactivity in Iranian adolescents and the impact of economic and social inequalities on it: Results of a National Study in 2018. BMC Public Health 2020; 20(1): 1499. [DOI]
22. Kelishadi R, Qorbani M, Djalalinia S, Sheidaei A, Rezaei F, Arefirad T, et al. Physical inactivity and associated factors in Iranian children and adolescents: the Weight Disorders Survey of the CASPIAN-IV study. J Cardiovasc Thoracic Res 2017; 9(1): 41. [DOI]
23. Ziaei R, Mohammadi R, Dastgiri S, Baybordi E, Rahimi VA, Sadeghi-Bazargani H, et al. The prevalence and correlates of physical activity/inactivity and sedentary behaviour among high-school adolescents in Iran: a cross-sectional study. J Public Health 2022; 30(5): 1121–31. [DOI]
24. Ghaffar MA, Rizwan I, Khan I, Ahmed RM, Muneeb S, Lakhani A, et al. Prevalence of upper back pain due to heavy school bag among students. Insights-J Health Rehabilitat 2025; 3(3 (Health & Rehabilitation)): 94–101. [DOI]
25. Ehsani-Chimeh E, Sajadi HS, Behzadifar M, Aghaei M, Badrizadeh A, Behzadifar M, et al. Current and former smokers among adolescents aged 12–17 years in Iran: a systematic review and meta-analysis. BMC Public Health 2020; 20(1): 155. [DOI]
26. Nazarianpirdosti M, Abdi A, Abdi A, Ramazani U. Smoking among high school students in Iran: a meta-analysis study. Iran J Psychiatry 2021; 16(2): 226. [DOI]
27. Aryaie M, Sharifi H, Khorrami Z, Ardalan G, Rajaei L, Heydari G, et al. Prevalence of cigarette smoking in Iranian adolescents and young adults: a systematic review and meta-analysis. Eastern Mediterranean Health J 2021; 27(6): 612–28. [DOI]
28. Bagherian S, Ghasempoor K, Baker JS, Mashhadi M. Physical activity behaviors and overweight status among Iranian school-aged students during the COVID-19 pandemic: a big data analysis. Iran J Public Health 2022; 51(3): 676. [DOI]
29. Karimiyarandi H, Khalilizad M. Prevalence of orthopedic pains in children and adolescents: A systematic review and meta-analysis. Anesthesiology Pain Med 2023; 13(4): e136616. [DOI]
30. Oudat Q, Messiah SE, Ghoneum AD. A Multi-Level Approach to Childhood Obesity Prevention and Management: Lessons from Japan and the United States. Nutrient 2025; 17(5): 838. [DOI]
31. Hong YH, Park S, Shin M, Chung S, Jung J, Sul A-R, et al. Changes in weight distribution and trends in obesity among children and adolescents in East Asia: Insights from NCD-RisC data. Plos One 2024; 19(11): e0310646. [DOI]
32. Jussila A-M, Husu P, Vähä-Ypyä H, Tokola K, Kokko S, Sievänen H, et al. Accelerometer-measured physical activity levels and patterns vary in an age and sex-dependent fashion among Finnish children and adolescents. Int J Environmental Res Public Health 2022; 19(11): 6950. [DOI]
33. Shackleton N, Jamal F, Viner RM, Dickson K, Patton G, Bonell C. School-based interventions going be-yond health education to promote adolescent health: systematic review of reviews. J Adol Health 2016; 58(4): 382–96. [DOI]
34. Kotlyk A, Kanova O, Viunnyk D. The role of extracur-ricular educational institutions in advancing sustainable development. Ukrainian J Applied Econom Technology 2025; 10(1): 46–50. [DOI]
35. Fujiwara S, Harada K, Hagiya H, Koyama T, Haseg-awa K, Tsukahara H, et al. Trends in childhood obesity in Japan: A nationwide observational study from 2012 to 2021. Clin Obesity 2024; 14(2): e12636. [DOI]
36. Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology (MEXT), Japan. School Health Survey 2024 (released February 2025). 2025. [Article]
37. Kurotani K, Shinsugi C, Miyoshi M, Takimoto H. Overviews of Shokuiku Promotion. Japanese J Nu-trit Diet 2020; 78(Supplement): S50–S9. [DOI]
38. Paakkari O, Paakkari L. Health literacy and the school curriculum: the example of Finland. International handbook of health literacy: Policy Press; 2019. p. 521–34. [Article]
39. Mäki P, Kauppala T, Levälahti E, Tuovinen E, Vuorenmaa M. Developing a Monitoring System of Overweight and Obesity in Finnish Children. Europ J Public Health 2025; 35(Supplement_4): ckaf161. 1796. [DOI]
40. World Health Organization. WHO European Child-hood Obesity Surveillance Initiative (COSI): report on the sixth round of data collection, 2022– 2024. [Article]
41. Husu P, Tokola K, Vähä-Ypyä H, Sievänen H, Kokko S, Villberg J, et al. Physical activity has decreased in Finnish children and adolescents from 2016 to 2022. BMC Public Health 2024; 24(1): 1343. [DOI]
42. Peralta LR, Rowling L. Implementation of school health literacy in Australia: A systematic review. Health Edu J 2018; 77(3): 363–76. [DOI]
43. Wilson K, Soria N, Polite W. Exploring the relation-ship between social-emotional risk and literacy out-comes: evidence from a collective impact, targeted mentoring initiative. School-University Partnerships 2025; 18(1): 59–80. [DOI]
44. Hosokawa R, Matsumoto Y, Nishida C, Funato K, Mitani A. Enhancing social-emotional skills in early childhood: intervention study on the effectiveness of social and emotional learning. BMC Psychology 2024; 12(1): 761. [DOI]
45. Moulaei K, Salehi S, Shahabian M, et al. A national platform for advancing self-care processes for the most common illnesses and conditions: designing, evaluating, and implementing. BMC Med Inform Decis Mak 2024; 24(1): 331. [DOI]
46. Supreme Council of the Cultural Revolution. Fundamental Transformation Document of Education. Tehran: Supreme Council of the Cultural Revolution; 2011. (persian) [Article]
47. Organization for Educational Research and Planning, Supreme Council of Education. National Curriculum of the Islamic Republic of Iran. Tehran: Organization for Educational Research and Planning; 2012. [Article]
48. Torabi Z, Shakibazadeh E, Tajvar M, Rezaei N. Non-communicable diseases challenges and opportunities in Iran: a qualitative study. Sci Report 2025;1 5(1): 8975. [DOI]
49. Waliyanti E, Susanti AN, Faiqoturrohmah F, Wahdah IZ, Anugerah S. Health promotion as a preventive effort against non-communicable diseases in ado-lescents. Community Empower 2025; 10(9): 1861–9. [DOI]
50. Eghtesad S, Mohammadi Z, Shayanrad A, Faramar-zi E, Joukar F, Hamzeh B, et al. The PERSIAN cohort: providing the evidence needed for healthcare reform. Arch Iran Med 2017; 20(11): 691–5. [Article]
51. Alonge O, Chiumento A, Hamoda HM, Gaber E, Hu-ma Z-e-, Abbasinejad M, et al. Identifying pathways for large-scale implementation of a school-based mental health programme in the Eastern Mediterranean Region: a theory-driven approach. Health Policy Plan 2020; 35(Supplement_2): ii112–ii23. [DOI]
52. Akbari Zardkhaneh S, Rajabi M, Zanganeh AM, Namaki S, Mansourkiaee N, Jallalat Danesh M, et al. A national school-based screening program for mental health problems among children aged 6 to 12 years in Iran: scale development and psycho-metric evaluation. Mental Health, Relig Cult 2023; 26(6): 523–38. [DOI]
53. Lavis JN, Boyko JA, Oxman AD, Lewin S, Fretheim A. SUPPORT Tools for evidence-informed health Policymaking (STP) 14: Organising and using policy dialogues to support evidence-informed policymaking. Health Res Policy Syst 2009; 7 Suppl 1(Suppl 1): S14. [DOI]
54. Harden RM. The integration ladder: a tool for curriculum planning and evaluation. Med Edu 2000; 34(7): 551. [DOI]
55. Frank JR, Snell LS, Cate OT, Holmboe ES, Carraccio C, Swing SR, et al. Competency-based medical education: theory to practice. Med Teach 2010; 32(8): 638–45. [DOI]
56. Bruner JS. The process of education. Cambridge: Harvard Univer. [Article]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
