دوره 29، شماره 4 - ( دوماهنامه طب جنوب 1405 )
جلد 29 شماره 4 صفحات 266-247 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Ziapour A, Khazaei M R, Niromand E, Ramezani G. Transforming the Health of Iranian Students by Integrating the Skill-Based Self-Care Course in-to the Educational System: an Evidence-Based Approach. Iran South Med J 2026; 29 (4) :247-266
URL: http://ismj.bpums.ac.ir/article-1-2646-fa.html
URL: http://ismj.bpums.ac.ir/article-1-2646-fa.html
ضیاءپور آرش، خزاعی محمد رسول، نیرومند الهام، رمضانی قباد. تحول در سلامت دانش آموزان ایران با ادغام درس مهارت محور خودمراقبتی در نظام آموزشی: رویکردی مبتنی بر شواهد. مجله طب جنوب. 1405; 29 (4) :247-266
آرش ضیاءپور1 
، محمد رسول خزاعی2 ، الهام نیرومند2 ، قباد رمضانی*3
، محمد رسول خزاعی2 ، الهام نیرومند2 ، قباد رمضانی*3
1- مرکز تحقیقات قلب و عروق، پژوهشکده سیاستگذاری و ارتقاء سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران
2- مرکز تحقیقات باروری و ناباروری، پژوهشکده فناوری سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران
3- مرکز تحقیقات آموزش علوم پزشکی، گروه آموزش پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران. ایران ،ramazani.g@iums.ac.ir
2- مرکز تحقیقات باروری و ناباروری، پژوهشکده فناوری سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران
3- مرکز تحقیقات آموزش علوم پزشکی، گروه آموزش پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران. ایران ،
چکیده: (18 مشاهده)
زمینه: ایران با افزایش عوامل خطر مرتبط با سبک زندگی در میان دانشآموزان، از جمله اضافه وزن و چاقی، کمتحرکی، مشکلات اسکلتیـ عضلانی و رفتارهای پرخطر سلامت مواجه است. با وجود توجه به سلامت در اسناد آموزشی، آموزش سلامت در مدارس عمدتاً پراکنده، نظری و فاقد چارچوب منسجم برای توسعه مهارتهای خودمراقبتی است. این خلاصه سیاستی با هدف تعیین شکاف سیاستی موجود و پیشنهاد گزینههای سیاستی برای ادغام آموزش مهارتمحور خودمراقبتی در نظام آموزش رسمی ایران تدوین شد.
مواد و روشها: این خلاصه سیاستی بر پایه مرور هدفمند و تطبیقی شواهد و با رویکرد سیاستگذاری مبتنی بر شواهد انجام شد. جستوجو در پایگاههای IranMedex، MagIran، SID، IranDoc، PubMed، Scopus و Web of Science(WOS) برای مطالعات ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ انجام گرفت. Google Scholar نیز برای شناسایی مطالعات مرتبط، استنادهای تکمیلی و منابع خاکستری بهکار رفت. همچنین اسناد سیاستی ملی و شواهد سازمان جهانی بهداشت، OECD و کشورهای منتخب بررسی شدند.
یافتهها: شواهد نشاندهنده وجود عوامل خطر مهم و پایدار مرتبط با سلامت در میان دانشآموزان ایرانی و همچنین شکاف ساختاری قابلتوجه در آموزش خودمراقبتی مبتنی بر مدرسه است. آموزش موجود فاقد یک چارچوب منسجم، طولی و مبتنی بر شایستگی است که دانش سلامت را به رفتارهای روزمره مرتبط سازد. شواهد تطبیقی از ژاپن، فنلاند و استرالیا نشان میدهد که رویکردهای ساختاریافته، مهارتمحور و مبتنی بر مدرسه میتوانند به ارتقای رفتارهای سالم، سواد سلامت، شایستگیهای روانی– اجتماعی و پیامدهای سلامت در بلندمدت کمک کنند. سه گزینه سیاستی شامل تداوم وضعیت موجود، اجرای پایلوت برنامه خودمراقبتی در مدارس منتخب، و نهادینهسازی ملی برنامه درسی مهارتمحور خودمراقبتی شناسایی شد. در مقایسه میان گزینهها، اجرای پایلوت از نظر امکانپذیری، سطح ریسک، ظرفیت تولید شواهد بومی و قابلیت انطباق با زمینه ایران، گزینه متوازنتری ارزیابی شد.
نتیجهگیری: نظام آموزشی ایران نیازمند گذار از آموزش سلامت پراکنده و عمدتاً دانشمحور به سوی رویکردی یکپارچه، تدریجی و طولی برای توسعه شایستگیهای خودمراقبتی است. با این حال، با توجه به محدودیت شواهد تجربی مستقیم در ایران و تفاوتهای زمینهای میان الگوهای بینالمللی و نظام آموزشی کشور، اجرای فوری و سراسری این سیاست در شرایط کنونی میتواند زودهنگام باشد. در نتیجه، اتخاذ یک مسیر مرحلهای و مبتنی بر ارزیابی، مبنای دفاعپذیرتری برای تصمیمگیری و تدوین سیاست فراهم میکند.
مواد و روشها: این خلاصه سیاستی بر پایه مرور هدفمند و تطبیقی شواهد و با رویکرد سیاستگذاری مبتنی بر شواهد انجام شد. جستوجو در پایگاههای IranMedex، MagIran، SID، IranDoc، PubMed، Scopus و Web of Science(WOS) برای مطالعات ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ انجام گرفت. Google Scholar نیز برای شناسایی مطالعات مرتبط، استنادهای تکمیلی و منابع خاکستری بهکار رفت. همچنین اسناد سیاستی ملی و شواهد سازمان جهانی بهداشت، OECD و کشورهای منتخب بررسی شدند.
یافتهها: شواهد نشاندهنده وجود عوامل خطر مهم و پایدار مرتبط با سلامت در میان دانشآموزان ایرانی و همچنین شکاف ساختاری قابلتوجه در آموزش خودمراقبتی مبتنی بر مدرسه است. آموزش موجود فاقد یک چارچوب منسجم، طولی و مبتنی بر شایستگی است که دانش سلامت را به رفتارهای روزمره مرتبط سازد. شواهد تطبیقی از ژاپن، فنلاند و استرالیا نشان میدهد که رویکردهای ساختاریافته، مهارتمحور و مبتنی بر مدرسه میتوانند به ارتقای رفتارهای سالم، سواد سلامت، شایستگیهای روانی– اجتماعی و پیامدهای سلامت در بلندمدت کمک کنند. سه گزینه سیاستی شامل تداوم وضعیت موجود، اجرای پایلوت برنامه خودمراقبتی در مدارس منتخب، و نهادینهسازی ملی برنامه درسی مهارتمحور خودمراقبتی شناسایی شد. در مقایسه میان گزینهها، اجرای پایلوت از نظر امکانپذیری، سطح ریسک، ظرفیت تولید شواهد بومی و قابلیت انطباق با زمینه ایران، گزینه متوازنتری ارزیابی شد.
نتیجهگیری: نظام آموزشی ایران نیازمند گذار از آموزش سلامت پراکنده و عمدتاً دانشمحور به سوی رویکردی یکپارچه، تدریجی و طولی برای توسعه شایستگیهای خودمراقبتی است. با این حال، با توجه به محدودیت شواهد تجربی مستقیم در ایران و تفاوتهای زمینهای میان الگوهای بینالمللی و نظام آموزشی کشور، اجرای فوری و سراسری این سیاست در شرایط کنونی میتواند زودهنگام باشد. در نتیجه، اتخاذ یک مسیر مرحلهای و مبتنی بر ارزیابی، مبنای دفاعپذیرتری برای تصمیمگیری و تدوین سیاست فراهم میکند.
واژههای کلیدی: خودمراقبتی، بیماریهای غیرواگیر، سلامت نوجوانان، خدمات سلامت مدرسه، آموزش سلامت، برنامه درسی، سیاست سلامت، ارتقای سلامت، دانش آموزان
پژوهشی: خلاصه سیاستی |
موضوع مقاله:
خلاصه سیاستی
دریافت: 1404/9/25 | پذیرش: 1405/6/7 | انتشار: 1405/7/4
دریافت: 1404/9/25 | پذیرش: 1405/6/7 | انتشار: 1405/7/4
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
