[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 19، شماره 5 - ( دوماهنامه طب جنوب 1395 ) ::
جلد 19 شماره 5 صفحات 839-854 برگشت به فهرست نسخه ها
بررسی غلظت و ارزیابی خطر (Risk Assessment) فلزات سنگین ناشی از مصرف محصولات کشاورزی در مزارع مختلف شهرستان دیر، بوشهر
حسین ارفعی‌نیا1، داریوش رنجبر وکیل‌آبادی2، مرتضی سیفی3، زهرا اسدگل1، سید عنایت هاشمی *4
1- گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران
2- گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر، ایران
3- گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
4- گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، بوشهر، ایران ، e.hashemi@bpums.ac.ir
چکیده:   (1698 مشاهده)

زمینه: تجمع فلزات سنگین و افزایش غلظت آنها و رسیدن به محدوده خطر می‌تواند از طریق ورود به زنجیره غذایی انسان، سلامتی او را مورد تهدید قرار دهد. بنابراین پایش مداوم غلظت‌ آلاینده‌ها در محضولات کشاورزی از اهمیت بالایی برخوردار می‌باشد. لذا این مطالعه با هدف بررسی غلظت فلزات سنگین و ارزیابی خطر ناشی از آنها در محصولات کشاورزی در مزارع با دو نوع آبیاری در شهرستان دیر، که یکی از شهرستان‌های استان بوشهر می‌باشد، انجام گرفت.

مواد و روش‌ها: نمونه‌های محصولات کشاورزی در سه دسته سبزیجات برگی (کاهو، کلم و اسفناج)، غده‌ای (پیاز و سیب‌زمینی) و میوه‌ای (فلفل سبز و گوجه) از مزارع شهرستان دیر با دو نوع آبیاری آب‌های زیرزمینی و آب رودخانه آلوده به پساب برداشت شدند. مجموعاً 320 نمونه بعد از مراحل هضم اسیدی و استخراج فلزات سنگین از نمونه‌ها، با استفاده از (ICP-OES -Spectrum Arcos) مورد آنالیز قرار گرفتند. نتایج به‌دست آمده توسط معادلات و نرم‌افزارهای آماری مختلف مورد تحلیل قرار گرفت.

یافته‌ها: نتایج نشان دادند که غلظت روی، منگنز، مس، کروم، کادمیوم و سرب به‌ترتیب 75/68 (71/47)، 62/277 (12/196)، 68/32 (31/18)، 19/42 (09/17)، 76/1 (87/0) و 04/12(83/5) میلی‌گرم بر کیلوگرم به‌ ترتیب در مزارع آبیاری شده با آب رودخانه (مزارع آبیاری شده با آب زیرزمینی) می‌باشد. غلظت فلزات سنگین در خاک مزارعی که با آب رودخانه آبیاری می‌شدند به‌طور چشمگیری بالاتر از آب زیرزمینی مشاهده گردید (05/0>P)، نتایج همچنین نشان دادند که در مزارع آبیاری شده با آب زیرزمینی بالاترین میزان ضریب خطر هدف (THQ) در اسفناج بوده است که مقدار 1150/0 برای روی، 2846/1 برای کادمیوم، 2030/0 برای مس و 9141/1 برای سرب گزارش شد.

نتیجه‌گیری: یافته‌های این مطالعه نشان دادند که میزان آلودگی به فلزات سنگین در خاک و محصولات کشاورزی آبیاری شده با آب آلوده به پساب شهری و صنعتی بالاتر از مقداری بود که با آب زیرزمینی آبیاری می‌شدند. همچنین نتایج نشان دادند که میزان خطر برای سلامتی مصرف کنندگان در محصولات مزارعی که با آب آلوده به پساب شهری و صنعتی بالاتر از مقداری بود که با آب زیرزمینی آبیاری می‌شدند. محققین این مطالعه پیشنهاد دارند که به‌صورت جدی از ورود پساب‌های شهری و صنعتی به آب آبیاری محصولات کشاورزی جلوگیری به عمل آید.

واژه‌های کلیدی: فلزات سنگین، محصولات کشاورزی، ارزیابی خطر، شهرستان دیر
متن کامل [PDF 410 kb]   (471 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: بهداشت عمومی
دریافت: ۱۳۹۵/۸/۲۷ | پذیرش: ۱۳۹۵/۸/۲۷ | انتشار: ۱۳۹۵/۸/۲۷
فهرست منابع
1. Fries GF. A review of the significance of animal food products as potential pathways of human exposures to dioxins. J Anim Sci 1995; 73(6): 1639-50. [PubMed] [Google Scholar]
2. Movahed A, Dehghan A, Hajihosseini R, et al D. Evaluation of heavy metals in the tissues of different species of shrimps collected from coastal waters of Bushehr, Persian Gulf. Iran South Med J 2013; 16(2): 100-9. (Persian) [Google Scholar]
3. Abedi SZ, Khalesi MK, Eskandari S. Comparison of cadmium and chromium bioconcentration factors between scaled and scale less fish species: common carp and sutchi (striped) catfish. Iran South Med J 2014; 17(4): 695-705. (Persian) [Google Scholar]
4. Ereifej KI, Gharaibeh SH. The levels of cadmium, nickel, manganese lead, zinc, iron, tin, copper and arsenic in the brined canned Jordanian cheese. Zeitschrift für Lebensmittel-Untersuchung und Forschung 1993; 197(2): 123-6. [PubMed] [Google Scholar]
5. Yüzbaşı N, Sezgin E, Yıldırım M, et al. Survey of lead, cadmium, iron, copper and zinc in Kasar cheese. Food Additives Contaminants 2003; 20(5): 464-9. [PubMed] [Google Scholar]
6. Gogoasa I, Rada M, Pârvu D, et al. AAS detection of heavy metals in sheep cheese (the Banat area, Romania). Buletinul USAMV-CN 2006; 62: 240-5. [Google Scholar]
7. Reilly C. Metal contamination of food: its significance for food quality and human health. 3rd ed. Hoboken, New Jersey: Blackwell Science, 2008, 436-441 . [Google Scholar]
8. Merdivan M, Yilmaz E, Hamamci C, et al. Basic nutrients and element contents of white cheese of Diyarbakır in Turkey. Food Chem 2004; 87(2): 163-71. [Google Scholar]
9. Ayar A, Sert D, Akın N. The trace metal levels in milk and dairy products consumed in middle Anatolia—Turkey. Environ Monitoring Assessment 2009; 152(1-4): 1-12. [PubMed] [Google Scholar]
10. Zohrehvand F, Takdastan A, Jafarzadeh N, et al. Assessment of Lead Contamination in Vegetables, Irrigation Water and Soil in Farmlands Irrigated by Surface Water in Ahvaz. J Mazandaran Univ Med Sci 2014; 24(118): 225-30. (Persian) [Google Scholar]
11. Alloway BJ. Heavy metals in soils. Edinburgh: Blackie & Son Ltd., 1990, 278-283. [Google Scholar]
12. Kabata-Pendias A. Trace elements in soils and plants. Florida: CRC press, 2010, 162-168. [Google Scholar]
13. Radwan MA, Salama AK. Market basket survey for some heavy metals in Egyptian fruits and vegetables. Food Chem Toxicol 2006; 44(8): 1273-8. [PubMed] [Google Scholar]
14. Mohajer R, Salehi MH, Mohammadi J. Lead and cadmium concentration in agricultural crops (lettuce, cabbage, beetroot, and onion) of Isfahan Province, Iran. Iran J Health Environm 2014; 7(1): 1-10. (Persian) [Google Scholar]
15. Samarghandi MR, Kari MM, Sadri GH. A study of hamadas N vegetables heavy metals irrigated with water polluted to these metals, Iran, 1996. J Sabzevar Univ Med Sci 2000; 7(1): 45-53. (Persian) [Google Scholar]
16. Gebrekidan A, Weldegebriel Y, Hadera A, et al. Toxicological assessment of heavy metals accumulated in vegetables and fruits grown in Ginfel river near Sheba Tannery, Tigray, Northern Ethiopia. Ecotoxicol Environ Saf 2013; 95: 171-8. [PubMed] [Google Scholar]
17. Chen Y, Hu W, Huang B, et al. Accumulation and health risk of heavy metals in vegetables from harmless and organic vegetable production systems of China. Ecotoxicol Environ Saf 2013; 98: 324-30. [PubMed] [Google Scholar]
18. Mahmood A, Malik RN. Human health risk assessment of heavy metals via consumption of contaminated vegetables collected from different irrigation sources in Lahore, Pakistan. Arabian J Chem 2014; 7(1): 91-9. [Google Scholar]
19. Rattan RK, Datta SP, Chhonkar PK, et al. Long-term impact of irrigation with sewage effluents on heavy metal content in soils, crops and groundwater—a case study. Agriculture, Ecosystems & Environment 2005; 109(3-4): 310-22. [Google Scholar]
20. Singh A, Sharma RK, Agrawal M, et al. Health risk assessment of heavy metals via dietary intake of foodstuffs from the wastewater irrigated site of a dry tropical area of India. Food Chem Toxicol 2010; 48(2): 611-9. [PubMed] [Google Scholar]
21. Ayers R, Westcot DW. Water quality for agriculture. Circo Massimo: Food and Agricultural Organization Rome, 1985, 112-119. [Google Scholar]
22. Sharma RK, Agrawal M, Marshall FM. Heavy metal (Cu, Zn, Cd and Pb) contamination of vegetables in urban India: A case study in Varanasi. Environ Pollut 2008; 154(2): 254-63. [PubMed] [Google Scholar]
23. Arora M, Kiran B, Rani Sh, et al. Heavy metal accumulation in vegetables irrigated with water from different sources. Food Chem 2008; 111(4): 811-5. [Google Scholar]
24. Bi X, Feng X, Yang Y, et al. Environmental contamination of heavy metals from zinc smelting areas in Hezhang County, western Guizhou, China. Environ Int 2006; 32(7): 883-90. [PubMed] [Google Scholar]
25. Kachenko AG, Singh B. Heavy metals contamination in vegetables grown in urban and metal smelter contaminated sites in Australia. Water, Air, and Soil Pollution 2006; 169(1-4): 101-23. [Google Scholar]
26. Khan S, Cao Q, Zheng YM, et al. Health risks of heavy metals in contaminated soils and food crops irrigated with wastewater in Beijing, China. Environ Pollut 2008; 152(3): 686-92. [PubMed] [Google Scholar]
27. Liu W-h, Zhao J-z, Ouyang Z-y, et al. Impacts of sewage irrigation on heavy metal distribution and contamination in Beijing, China. Environ Int 2005; 31(6): 805-12. [PubMed] [Google Scholar]
28. Muchuweti M, Birkett JW, Chinyanga E, et al. Heavy metal content of vegetables irrigated with mixtures of wastewater and sewage sludge in Zimbabwe: implications for human health. Agriculture, Ecosystems & Environment 2006; 112(1): 41-8. [Google Scholar]
29. Li Y, Wang YB, Gou X, et al. Risk assessment of heavy metals in soils and vegetables around non-ferrous metals mining and smelting sites, Baiyin, China. J Environ Sci (China) 2006; 18(6): 1124-34. [PubMed] [Google Scholar]
30. Ali MH, Al-Qahtani KM. Assessment of some heavy metals in vegetables, cereals and fruits in Saudi Arabian markets. Egyp J Aquat Res 2012; 38(1): 31-7. [Google Scholar]
31. Cui Y-J, Zhu Y-G, Zhai R-H, et al. Transfer of metals from soil to vegetables in an area near a smelter in Nanning, China. Environ Int 2004; 30(6): 785-91. [PubMed] [Google Scholar]
32. Santos EE, Lauria DC, Da Silveira CLP. Assessment of daily intake of trace elements due to consumption of foodstuffs by adult inhabitants of Rio de Janeiro city. Sci Total Environ 2004; 327(1): 69-79. [PubMed] [Google Scholar]
33. Zhuang P, McBride MB, Xia H, et al. Health risk from heavy metals via consumption of food crops in the vicinity of Dabaoshan mine, South China. Sci Total Environ 2009; 407(5): 1551-61. [PubMed] [Google Scholar]
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

کد امنیتی را در کادر بنویسید >



DOI: 10.18869/acadpub.ismj.19.5.839


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Arfaeinia H, Ranjbar Vakil Abadi D, Seifi M, Asadgol Z, Hashemi S E. Study of Concentrations and Risk Assessment of Heavy Metals Resulting From the Consumption of Agriculture Product in Different Farms of Dayyer City, Bushehr. Iran South Med J. 2016; 19 (5) :839-854
URL: http://ismj.bpums.ac.ir/article-1-832-fa.html
ارفعی‌نیا حسین، رنجبر وکیل‌آبادی داریوش، سیفی مرتضی، اسدگل زهرا، هاشمی سید عنایت. بررسی غلظت و ارزیابی خطر (Risk Assessment) فلزات سنگین ناشی از مصرف محصولات کشاورزی در مزارع مختلف شهرستان دیر، بوشهر. طب جنوب. 1395; 19 (5) :839-854

URL: http://ismj.bpums.ac.ir/article-1-832-fa.html

دوره 19، شماره 5 - ( دوماهنامه طب جنوب 1395 ) برگشت به فهرست نسخه ها
دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، طب جنوب ISMJ

Iranian South Medical Journal is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License which allows users to read,
copy, distribute and make derivative works for non-commercial purposes from the material, as long as the author of the original work is cited properly

Copyright © 2017, Iranian South Medical Journal| All Rights Reserved

Persian site map - English site map - Created in 0.781 seconds with 835 queries by yektaweb 3506