[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: جلد 22 - ویژه‌نامه میراث پزشکی ایران ::
جلد 22 - ویژه‌نامه میراث پزشکی ایران صفحات 0-0 برگشت به فهرست نسخه ها
مطالعۀ قوم‌ پزشکی آل‌زدگی
مینو سلیمی
پژوهشکده مردم‌شناسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران ، salimiminoo@yahoo.com
چکیده:   (2069 مشاهده)
زمینه: یکی از آسیب‌هایی که مادر و نوزاد را همیشه تهدید می‌کرد، موجودی افسانه‌ای به نام «آل» بود. آل همیشه باعث ترس زنان زائو بود. هنوز هم در بسیاری از مناطق ایران این ترس وجود دارد که آل با بردن جگر زائو یا عوض کردن نوزاد یا انجام کار‌های دیگر آسیب‌هایی به آن دو برساند. هدف از این پژوهش شناخت آل و آل‌زدگی و بررسی راه‌های گوناگون مقابله با آن در مناطق مختلف ایران است.
مواد و روش‌ها: داده‌های تحقیق حاضر نتیجۀ پژوهش‌های انسان‌شناختی و مبتنی بر کار میدانی (تکنیک مصاحبۀ عمیق و مشاهده) و اسنادی و کتابخانه‌ای است؛ برای گردآوری این داده‌ها از همۀ روش‌های تحقیق میدانی، اسنادی و کتابخانه‌ای بهره گرفته شده است. مصاحبه با سالخوردگان و معمران در نواحی مختلف و متعدد به‌عنوان افراد آگاه بومی یکی از این روش‌ها بوده است.
یافته‌ها: مقابله با آسیب آل از نخستین لحظات زایمان آغاز می‌شده است. همانگونه که سخت‌زایی را یکی از جلوه‌های آسیب احتمالی آل می‌دانستند، شگردهایی برای پنهان کردن جفت و روش‌هایی برای پیش‌گیری از حضور آل در فرهنگ بیشتر نواحی ایران مشاهده می‌شود. تلاش برای تنها نماندن زائو در نخستین روزهای پس از زایمان با توصیه‌های امروزی شناخت و درمان افسردگی پس از زایمان تناسب دارد. در فرهنگ اغلب نواحی ایران آل را در انواع و جنس‌های مختلفی شناسایی کرده‌اند و برای دفع او علاوه بر استفاده از موادی چون باروت و پیاز و غیره، نگهداری از ابزار و لوازم فلزی (و بیشتر آهنی) مانند سیخ، سوزن (یا جوال‌دوز)، نعل اسب، خنجر، چاقو یا حتی شمشیر در لباس یا پیرامون زائو توصیه شده است. «حصارکشی»، خط‌کشیدن دور زائو و نوزاد و بهره بردن از فنون شفابخشی چون خواندن بخش‌هایی از قرآن به عنوان شایع‌ترین روش‌های مبارزه با آل به دست آمد.
نتیجه‌گیری: در تمامی فرهنگ‌ها آل موجودی افسانه‌ای است که باعث آسیب زدن به زائو و نوزاد می‌شود. باور به این افسانه هنوز در بعضی از مناطق وجود دارد و سبب شکل‌گیری بخش مهمی از آداب و رسوم مرتبط به تولد انسان است. مردم برای علاج آل‌زدگی اقداماتی را انجام می‌دهند که رابطۀ تنگاتنگی با باورهای عامیانۀ آن‌ها و نحوۀ برخوردشان با طبیعت و خطرات مورد مواجهه با آن را دارد؛ اما آنچه مشخص است اینکه می‌توان با شناخت آل و علاج آل‌زدگی در مناطق مختلف به ویژگی‌های مشترک و متفاوت فرهنگی در مورد مواجهه با آسیب‌هایی که زندگی انسان را تهدید می‌کند، دست یافت.
واژه‌های کلیدی: آل، آل‌زدگی، تولد، زنان زائو، قوم‌پزشکی 
متن کامل [PDF 463 kb]   (278 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: عمومى
دریافت: 1398/2/17 | پذیرش: 1398/2/17 | انتشار: 1398/2/17
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Salimi M. The Study of Alzadegi. Iran South Med J. 2019; 22
URL: http://ismj.bpums.ac.ir/article-1-1058-fa.html

سلیمی مینو. مطالعۀ قوم‌ پزشکی آل‌زدگی . طب جنوب. 1398; 22 ()

URL: http://ismj.bpums.ac.ir/article-1-1058-fa.html



جلد 22 - ویژه‌نامه میراث پزشکی ایران برگشت به فهرست نسخه ها
دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، طب جنوب ISMJ

Iranian South Medical Journal is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License which allows users to read,
copy, distribute and make derivative works for non-commercial purposes from the material, as long as the author of the original work is cited properly

Copyright © 2017, Iranian South Medical Journal| All Rights Reserved

Persian site map - English site map - Created in 0.04 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4313